Topilma mintaqada
mahobatli rangtasvir san’ati an’analari yo‘qotilgan deb hisoblangan arab
istilosidan keyin ham mavjud bo‘lganini tasdiqlaydi.
Devoriy suratlar
qadimgi shaharning janubiy darvozasidan taxminan 60 metr uzoqlikda joylashgan
yirik karvonsaroy hududidan topilgan. Inshootning maydoni taxminan 100×70
metrni tashkil etadi, bu uning me’moriy monumentalligi va xo‘jalik hayotdagi
muhim ahamiyatini ko‘rsatadi.
Tadqiqotlar
chog‘ida karvonsaroy xonalaridan birida arxeologlar 25×30, 15×20 va 30×35
santimetr o‘lchamdagi bir nechta rasm bo‘laklarini topishdi. Ularning yuzasida
O‘rta Osiyo badiiy an’analariga xos bo‘yoqlar va naqsh elementlarining izlari
ko‘rinadi.
Mutaxassislarning
so‘zlariga ko‘ra, bu xonalarning devorlari rangtasvir bilan bezatilganligini
tasdiqlaydi, bu esa o‘rta asrlarda Qonqa aholisining madaniy va estetik
jihatdan rivojlanganligini anglatadi.
Olimlarning
ta’kidlashicha, bunday devoriy surat namunalari Samarqand va Axsikent yodgorliklarida
avval ham topilgan. Qiyosiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, Toshkent mintaqasida ham
o‘ziga xos monumental san’at maktabi mavjud bo‘lib, u o‘ziga xos rang texnikasi
va bezak an’analari bilan ajralib turgan.
Ikki ming yildan
ortiq tarixga ega Qonqa o‘z davrida Choch vohasining muhim ma’muriy va madaniy
markazi bo‘lgan. Arxeologik ma’lumotlarga ko‘ra, shahar miloddan avvalgi III
asrdan milodiy XII asrgacha Buyuk Ipak yo‘lining savdo yo‘llari kesishgan joyda
faol rivojlangan. Hozirda mutaxassislar
Samarqand arxeologiya instituti restavratorlari ishtirokida topilgan
bo‘laklarni tiklashga kirishgan. Bir vaqtning o‘zida Qonqa hududida so‘nggi
yillardagi topilmalar namoyish etiladigan ochiq osmon ostidagi muzey tashkil
etish ustida ish olib borilmoqda.
