Gumanitar tadqiqotlarga global qiziqish pasaymoqda: universitetlar san’at tarixi bo‘yicha aspiranturani qisqartirmoqda yoki butunlay to‘xtatmoqda

Bir qator nufuzli oliy o‘quv yurtlari san’at tarixi, tillar, adabiyot va boshqa gumanitar fanlar bilan bog‘liq dasturlar doirasida aspirantlarni qabul qilishni qisqartirish yoki to‘liq to‘xtatish haqida e’lon qildi, deb yozadi Art News nashri.

Bu borada University of Chicago qarori eng yirik misollardan biri bo‘ldi — bu yerda doktoranturaning deyarli barcha gumanitar yo‘nalishlarida, jumladan san’at tarixi, tilshunoslik va adabiyotshunoslik bo‘yicha 2026–2027 o‘quv yilida yangi PhD-talabalarni qabul qilish to‘xtatildi. Faqat falsafa va ayrim musiqa dasturlari uchun istisno qilingan, qolgan yo‘nalishlar tuzilishi esa qayta ko‘rib chiqilishi kutilmoqda. 

Shunga o‘xshash choralar boshqa universitetlarda ham ko‘rilgan: masalan Boston University vaqtincha ayrim gumanitar yo‘nalishlarda, jumladan, san’at va me’morchilik tarixi bo‘yicha aspirantlarni qabul qilishni to‘xtatdi. 

Ekspertlar bu islohotlarni nafaqat oliy o‘quv yurtlarining moliyaviy qiyinchiliklari bilan, balki yanada keng ko‘lamli tendensiya bilan ham bog‘lamoqda, ya’ni arizalar sonining kamayishi va aniq kasblar dasturlariga yo‘naltirish bilan. Chunki bu dasturlar talabalar va mablag‘larni osonroq jalb etadi, deb yozadi Art News. Madaniyat va san’at tarixi sohasidagi fundamental tadqiqotlarni zaiflashtirishi mumkin bo‘lgan bunday qarorlar gumanitar fanlar o‘qituvchilari orasida tashvish uyg‘otmoqda.

Ko‘rinib turibdiki, gumanitar sohada akademik karyera istiqbollari jiddiy o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda — va bu butun dunyo bo‘ylab kelajak avlod san’at tadqiqotchilarining shakllanishiga ta’sir qilishi mumkin.