“Qozon – Toshkent: XX asr san’atining tutash nuqtasi”

Ko‘rgazma kichik bir prolog – XX asr boshlarida O‘zbekistondagi tatarlar fotosuratlari seriyasi bilan boshlanib, uchta katta ekspozitsiyaga bo‘lingan. Unda XVIII asrdan boshlab talabalar va ilohiyotchilar Buxoro madrasalarida o‘qish uchun kelgani, teatr truppalari spektakllar almashgani va savdogarlar “iqtisodiy ko‘priklar” qurgani haqida hikoya qilinadi.

Ko‘rgazmani Pavel Benkovning asarlari ochadi. Uning Buxoroga birinchi safari 1928 yilda bo‘lib o‘tdi, 1930 yilda esa Samarqandga ko‘chib o‘tdi. Aynan shu yerda Benkov impressionizmi shakllandi. Sharq shaharlarining nuri, ularning fakturasi va ranglari rassomni ilhomlantirdi. Bugun Toshkentdagi respublika rassomchilik kolleji uning nomi bilan ataladi.

Ko‘rgazmada tatar rassomchiligining asoschisi — Baki Urmanchening asarlari ekspozitsiyasi asosiy o‘rinni egallaydi. U Solovki orollariga surgun qilingan, yirik shaharlarda yashash cheklovlariga duch kelgan, Qozog‘iston va O‘zbekiston o‘rtasida majburan ko‘chib yurgan. Bu voqealar uning ijodida chuqur iz qoldirdi, lekin rassomni sindira olmadi.

Bundan tashqari, ko‘rgazmada Aleksandr Volkov, Nadejda Kashina, Chingiz Axmarov va boshqa mualliflarning asarlari ham namoyish etilmoqda. Ular XX asr o‘zbek san’atini o‘rganishga o‘z hayotini bag‘ishlagan san’atshunos va yozuvchi Rafail Taktashning monografiyasida yoritilgan.

— Ko‘rgazmaning asosiy g‘oyasi — tomoshabinni asarlar soni bilan hayratda qoldirish emas. Muhimi, rassomlar, taqdirlar va madaniyatlar o‘rtasidagi hikoyalar, tutashuvlar va muloqotdir. Ko‘rgazma rasmlar haqida emas, balki kesishmalar haqida. Ular orqali migratsiya, repressiyalar va madaniy almashinuv san’atni qanday shakllantirishini ko‘rish mumkin, — dey ta’kidlaydi kurator Kirill Maevskiy.

Ko'rgazma shu yilning 14 iyunigacha davom etadi.