Sun’iy intellekt olimlarga Vezuviy otilishi paytida shikastlangan papirusni tushunishga yordam berdi

Olimlar mo‘rt o‘ramni ochmasdan turib, uning o'qishga muvaffaq bo‘lishdi. Buning uchun ular sun’iy intellektdan foydalanib, ichida nima yozilganini aniqladilar. PHerc.1667 belgisini olgan o‘ram qadimgi Rimning Gerkulanum shahrida birinchi marta 1750-yillarda topilgan va ko‘mirga aylangan qo‘lyozmalar kutubxonasiga kiritilgan. Vezuviy vulqoni otilishi natijasida vayron bo‘lgan shaharning eng hashamatli villalaridan birining xarobalari ostida jami 1800 ga yaqin papirus parchalari mo‘jizaviy tarzda saqlanib qolgan. Bu qoldiqlar yunon-rim dunyosining to‘liq saqlanib qolgan yagona kutubxonasini tashkil etadi.

2023-yilda "Vesuvius Challenge" tanlovi olimlar va papirus ixlosmandlariga o‘ramalarni o‘qishga yangi turtki berdi va bu jumboqni pul mukofotlari bilan jahon tanloviga aylantirdi. Ishtirokchilar sun’iy intellektning bir qismi bo‘lgan kompyuterda ko‘rish va mashinali o‘rganish texnologiyalaridan foydalanib, ishonchli natijalarga erishdilar. O‘sha yili 21 yoshli talaba ochilmagan o‘ramdan "binafsha" so‘zini o‘qiy olgan "ikki ming yil ichida birinchi odam" bo‘lgani uchun 40 000 dollar oldi.

Shu yil iyun oyida Yevropa va Amerikaning turli universitetlaridan bir guruh olimlar bitta o‘ramning saqlanib qolgan barcha matnini to‘liq o‘qishga muvaffaq bo‘lishdi. "Uni o‘qish uchun biz hech qachon qog‘ozni ochmaganmiz. Buning o‘rniga biz uni yuqori aniqlikdagi rentgen nurlari yordamida skanerladik, o‘ram ichidagi shikastlangan varaqni qayta tikladik, uni tekis yuzaga to‘g‘riladik va qadimgi siyohning zaif izlarini aniqlash uchun mashinali o‘rganishni qo‘lladik," - deya ta’kidladi olimlar.