Hisor tog'larining baland cho'qqilarida joylashgan Kul qishlog'i aholisi o'zlarini makedoniyaliklarning avlodi deb hisoblaydi. Gilanliklar singari, ular ham alohida hayot kechiradi, bu esa urf-odatlarning qat'iyligi bilan izohlanadi. Kul mamlakatdagi eng baland tog' qishlog'i hisoblansa-da, qo'shni Gilandan infratuzilmasi, me'moriy qiyofasi va odamlarning turmush tarzi bilan farq qiladi. 3000 metr balandlikdagi eng qadimiy qishloqlardan birining haqiqiy turmushi - Ildar Sodiqovning fotoinshosida.
Gilondan Kulga qadar tog'lar orqali bor-yo'g'i 12 kilometr. To'g'ri, yo'l yo'q. Bu masofani faqat Niva'da bosib o'tish mumkin. U yerga tong saharda borish yaxshiroq - bir paytlar bu yerda bo'lgan ko'lning ilk quyosh nurlari ostidagi hayratlanarli manzarasi unutilmas tomosha.
Gilon suv tegirmoni haqida fotoesseimizda o'qing:
Yangi tegirmon — un boʻladi — foto-esseQashqadaryo viloyatining baland tog‘laridagi «ekzotik qishloq», 700 yillik Gilan so‘nggi yillarda etnoturizm markaziga, fotosuratchilar va rassomlar uchun ilhom manbaiga aylandi. O‘ziga xos turmush tarziga qoyil qolgan odamlar eng olis va baland tog‘ qishloqlaridan birida hayot qanday tashkil etilgani haqida kamdan-kam o‘ylaydilar. Zero, bunday turmush tarzi nafaqat an’anaviy tartib va hayot kechirish uslubini, balki qadimiy ishlab chiqarish vositalarini ham nazarda tutadi. Gilanliklar bug‘doy bilan deyarli to‘liq o‘zlarini ta’minlaydi, uni tegirmonda tortish uchun esa avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan tegirmonchilar mas’uldir. 2000 metr balandlikdagi qadimiy suv tegirmoni — Ildar Sodiqov va Sergey Pogosyanning fotoinshosida.mag.humodoc.com
Ma'noli nomga ega bu qadimiy qishloq sayyohlar orasida mashhur emas, buning sababi mahalliy aholining yopiqligi va qadimiy binolarning yo'qligi. Kul aholisining o'zlari eski uylarini saqlab qolmaganliklaridan afsuslanadilar. Ammo odob-axloq pokligini saqlab qolganlar: qishloqda nafaqat alkogol, balki sigaret ham sotib bo'lmaydi.
Kulga borgan dastlabki yillarimda birorta ayolni, hatto qizchani ham suratga olishga muvaffaq bo'lmadim: mahalliy aholining qat'iy odoblari shaxsiy hayot daxlsizligini buzishga yo'l qo'ymadi. Olti yil o'tdi, men ishonch qozonishga, bu deyarli ortodoksal dindor odamlar jamoasiga qo'shilishga muvaffaq bo'ldim. Bu yerdagi ayollar esa nihoyatda go'zal, garchi og'ir uy mehnati ularni tez qaritsa ham...
Kul aholisi - ming kishi atrofida, Gilonning besh ming aholisiga qarama-qarshi. Go'zal, asosan och ko'zli odamlar tashqi ko'rinishi bilan afg'onlarga o'xshaydi. Tojik tilida ham gaplashadilar. Bu yerda uzoq umr ko'ruvchilar ko'p: sanoat hududlaridan uzoqlik, yangi tabiiy oziq-ovqat va toza havo bunga yordam beradi.
Bu chol - o'tmishda Qashqadaryoning eng kuchli odami edi. Hozir u 96 yoshda, yurishi qiyin, ammo qo'l siqishi bilan katta yoshli erkakni yelkasiga yotqizadi.
Bu yerdagi turmush ancha qattiq - yilning uchdan ikki qismida odamlar bug'doy va kartoshka yetishtirib, qish davri uchun zarur bo'lgan hamma narsani tayyorlab mehnat qiladilar.
Gilondagi kabi, qishloqda ham suv ko'p. Bahorda suv bosishidan qochish uchun uylar nolinchi qavat bilan quriladi, yerdan ko'tariladi. Umuman, qishloqda bo'lib, landshaftga qaraganingizda, balandlikning katta farqini sezmaysiz. Ammo bu illyuziya. Qishloqning balandligi - dengiz sathidan 3000 ming metrdan ortiq.
Biz Kulga atayin tong otishiga yaqin kelamiz, qadimiy kotlovanda joylashgan qishloqni tungi chiroqlar bilan yoritilgan holda yuqoridan suratga olish uchun. Qishloq bilan birga bu yerda quyosh chiqishini kutib olamiz.
Taqvodor kuliklar imonning barcha amrlarini qat'iy rioya qiladilar. Ular juda mehnatkash, yopiq va begonani istamay qabul qiladilar. Ilgari qishloqda begona odam borligi haqida xabar kelsa, ayollar uydan chiqmasdilar. Ammo tashqi qattiqqo'llik ortida mehribon, rahmdil va do'stlik aloqalarini qadrlaydigan odamlar yashaydi.
Kulda maktablar, kasalxona bor, ammo tug'ruq uchun mahalliy aholi Gilondan terapevt va akusherka chaqiradi, hammasi to'g'ridan-to'g'ri uyda sodir bo'ladi.
Bir kuni kir yuvish uchun maxsus ajratilgan joyda 15-17 yoshlardagi go'zal bir qizni ko'rdim. Ob'ektivni allaqachon sozlab, suratga olishga tayyor edim, ammo shu payt oldimda 12 yoshlardagi bir bola paydo bo'ldi. Men uni suratga olishni xohlayapti deb o'yladim. U menga surat olishga imkon bermadi - indamay va janjalsiz. Ma'lum bo'lishicha, bu o'sha qizning ukasi bo'lib, uni begona ko'zdan himoya qilayotgan ekan.
Kul xo'jaliklari arxaik, an'anaviy turmush tarzini saqlab qolishlari ajablanarli emas - eski dunyo mahallasi, xonalarda sandiqlar va qo'lda to'qilgan gilamlar. Yana qiziqarli an'analar ham bor. Mana ulardan biri: bola tug'ilganda, onasi yoki buvisi unga 14 yoshgacha himoya qiladigan tumor yasaydi. "Dizayni" individual, murakkab. Mahalliy aholi aytishicha, u o'z vazifasini bajargandan so'ng, uni yo'q qiladilar.
Qishloqda zamonaviy mashinalarni uchratmaysiz - faqat qurilish materiallari, pichan, o'tin va oziq-ovqat tashish uchun Nivalar va ZILlar. Aholi eshaklarda yoki mototsikllarda harakatlanadi.
Hozircha Kul, maftunkor manzaralariga qaramay, oddiy sayohatlar uchun deyarli yetib bo'lmas joy bo'lib qolmoqda: geografik uzoqlik va mahalliy aholining yopiqligi tufayli. Qishloqdagi bir-ikki qadimiy uy tiklanadi va bu Kulni ayniqsa jasur sayyohlar uchun yanada jozibador qiladi degan umid bor. Bu yerdagi hayot o'zgarishni rejalashtirmayapti, shuning uchun u o'zining qat'iy soddaligini imkon qadar uzoq saqlab qolsin.
Yangiliklar
HD tahririyatidan maktub
Haftada bir marta Markaziy Osiyoning eng yaxshi materiallari, voqealari va madaniy kashfiyotlarini yuboramiz.