Sanoat merosining yangi hayoti: Studio KO bilan Toshkent zamonaviy san’at markazi haqida suhbat

Studio KO arxitekturasi - bu nozik qarama-qarshiliklar san'ati bo'lib, unda qadimiy an'analar zamonaviy ohang kasb etadi, tabiiy materiallar esa makonning to'la huquqli qahramonlariga aylanadi. Fransuz dueti Karl Furnye va Olive Marti 2017-yilda, Marrakechda Iv Sen-Loran muzeyi ochilganida butun dunyoga o'zini tanitdi - bu loyihada arxitektura Marokash madaniyati va landshafti bilan nozik muloqotga kirishdi.

O'shandan beri studiya falsafasi bir mamlakat chegarasidan ancha uzoqda tanilgan: tabiatga va mahalliy an'analarga hurmat, dadil eklektika, qo'l mehnati mahorati va fakturaga alohida e'tibor. Tosh, yog'och, metall va teri o'z ifodasini qarama-qarshiliklar o'yinida ochadi: qat'iy chiziqlar qo'pol yuzalar bilan, yorug' ranglar chuqur to'q ohanglar bilan, fasadlarning qo'pol plastikasi esa interyerlarning hissiy nafisligi bilan uchrashadi. Kompaniya arxitektorlari HD Magazine savollariga iltifot bilan javob berdi.

Foto: Ildar Sodiqov

- Studio KO turli mamlakatlarda va turli madaniy kontekstlarda ishlaydi. Toshkent Zamonaviy san'at markazi ustidagi ish sizning Yevropadagi loyihalaringizdan nimasi bilan farq qildi?

Har bir loyiha ustidagi ishni kontekstni sinchkovlik bilan o'rganishdan boshlaymiz. Bu jarayon barcha loyihalar uchun bir xil - Yevropada ham, undan tashqarida ham. Toshkent Zamonaviy san'at markazi ustidagi ish shunisi bilan farq qildiki, bundan olti yildan ko'proq vaqt oldin O'zbekiston Madaniyat va san'atni rivojlantirish jamg'armasi bizga bu loyihani taklif qilganida, biz o'zbek madaniyati haqida hali yaxshi bilmasdik.

Biz O'zbekiston bilan birinchi marta 2020-yilda, Dizel stansiyasini ko'rganimizda tanishdik. Bu odatda feruza koshinlar va yaltiroq gumbazlar bilan tasavvur qilinadigan mamlakatda kutilmagan kashfiyot bo'ldi.

Foto: Ildar Sodiqov

- O'zbekistonning qaysi xususiyatlari arxitektura yechimlariga ta'sir qildi: iqlim, tarixiy kontekst, mahalliy materiallar, shahar tuzilishi, mahalliy mutaxassislar va ustalar bilan hamkorlik?

Avvalo, Zamonaviy san'at markazining ichki hovlisi - bu mahallaning zamonaviy talqini: qo'shnilar uchrashishi, muloqot qilishi va birgalikda bayramlarni nishonlashi mumkin bo'lgan umumiy himoyalangan makon.

Venetsiya biennalesi pavilyoni ustida ishlar ekanmiz, biz Toshkent arxitektura bilim yurtlari talabalari uchun ham mahorat darslarini o'tkazdik. Ikki tadqiqot yo'nalishidan biri bizni Qoraqalpog'istonga olib bordi. Qadimiy qal'a-qo'rg'onlarning deyarli mavhum shakllari bizni hayratga soldi. Ularga kirish pastdan joylashgan, xuddi Dizel stansiyasidagidek.

Foto: Ildar Sodiqov

Mahalliy materiallarga kelsak, loyiha binolarning tarixiy merosini o'rganishga asoslandi. Bu binolar va fasadlarning qaysi qismlarini saqlab qolish, qaysilarini esa buzish kerakligini aniqlashga yordam berdi. So'ngra biz eski g'ishtni sinchkovlik bilan restavratsiya qilishga kirishdik, devor choklarining dastlabki naqshini tiklash uchun unutilgan texnologiyalardan foydalandik. Restoran uchun maxsus gilam yaratish uchun Samarqanddagi SAG Carpets kompaniyasi bilan, bar peshtaxtasi orqasidagi uchburchak devor koshinlarini tayyorlagan Rahimov studiyasi bilan hamkorlik qildik.

Nihoyat, shaharning harorat farqi −10 dan +40 °C gacha bo'lgan kontinental iqlimi bizni yuqori ekspluatatsion xususiyatlarga ega uzoq muddatli materiallarni tanlashga majbur qildi. Masalan, deraza va eshik profillari uchun alyuminiy o'rniga zanglamaydigan po'latdan foydalandik.

Zaha Hadid: odatiy bo'lmagan me’morchilikU binolarni harakatga, devorlarni chiziqlarga, makonni esa mustaqil san'at asariga aylantirardi. Bokudagi Haydar Aliyev markazi Zaha Hadid me'moriy falsafasining eng taniqli timsollaridan biriga aylandi - bino va landshaft o'rtasidagi chegaralar deyarli yo'qoladigan olam.mag.humodoc.com

- Buyurtmachi, madaniy muassasalar va mahalliy loyiha jamoasi bilan hamkorlik sizning Yevropadagi loyihalaringiz ustidagi ishingizdan nimasi bilan farq qildi?

O'zbekiston Madaniyat va san'atni rivojlantirish jamg'armasi (ACDF) va uning raisi Gayane Umerova bilan hamkorlik uchun minnatdormiz. Uning bizga ishonchni davom ettirayotgani biz uchun katta sharaf.

Zamonaviy san'at markazi jamoasi bilan hamkorlik ko'p jihatdan Marrakechdagi Iv Sen-Loran muzeyi, so'ngra Arldagi Liboslar muzeyi bilan ishimizga o'xshaydi. Farqi shundaki, bu yerda biz yuqori moda va to'qimachilik uchun emas, balki o'z asarlarini namoyish etishi va kelgusi ishlarini o'ylab topishi mumkin bo'lgan rassomlar uchun makon loyihalashtirdik.

Foto: Ildar SodiqovFoto: Ildar SodiqovFoto: Ildar SodiqovFoto: Ildar Sodiqov

- Toshkent Zamonaviy san'at markazi loyihasi Studio KO uchun O'zbekiston va Markaziy Osiyoda yangi kasbiy aloqalar yoki imkoniyatlar ochdimi?

Toshkent Zamonaviy san'at markazi faqat shu oyning boshida ochildi, shuning uchun bu haqda gapirishga hali erta. Lekin biz O'zbekiston va Markaziy Osiyoda yangi loyihalar ustida ishlash imkoniyatini katta qiziqish bilan kutamiz.

- Kelajakda mintaqadagi qaysi loyihalar Studio KO uchun ayniqsa qiziqarli bo'lardi: madaniyat markazlari, tarixiy binolarni o'zgartirish, jamoat makonlari, ta'lim muassasalari, mehmondo'stlik sohasidagi loyihalar yoki yirikroq shahar hududlari?

Studio KO turli loyihalar ustida ishlaydi: xususiy qarorgohlardan tortib muzeylar va san'at markazlari, kichik qishloqlar miqyosidagi mehmonxona majmualarigacha. Biz har doim yangi joylarni katta qiziqish bilan kashf etamiz va ular uchun noyob loyihalar yaratamiz.

Sanʼat shahar hayotining bir qismiga aylanganda: ARCHICA 2026 va shahar makoniga yangi nigoh5-6 oktyabr kuni Ostonada ARCHICA 2026 bo‘lib o‘tadi — arxitektorlar, developperlar, rassomlar va ekspertlar madaniyat va san’at shaharlarni qanday o‘zgartirishi mumkinligini muhokama qiladigan professional maydon. Bu yil forumning ikkita sessiyasi xalqaro konsalting kompaniyasi Barker Langham bilan hamkorlikda tayyorlanmoqda.mag.humodoc.com

Foto: Ildar Sodiqov

- Studio KO uchun Markaziy Osiyoda ishlashda eng muhimi nima: meros, mahalliy materiallar va hunarmandchilik bilan aloqa, mintaqaning madaniy rivojlanishida ishtirok etish yoki yangi jamoat makonlarini yaratish?

Biz uchun bu yerda ierarxiya yo'q: loyihaning har bir bosqichi o'zicha qimmatli.

Avval biz binolarning tarixiy merosini va hududning madaniy kontekstini chuqur o'rganamiz, so'ngra ularni o'z ishiga sadoqatli ustalar bilan birgalikda ehtiyotkorlik bilan tiklaymiz. Biz har doim mahalliy hunarmandchilikni - ham qurilishda, ham bezak san'atida - qo'llab-quvvatlashga va rivojlantirishga intilamiz.

Loyihaning yakuniy maqsadi - bu makonni shahar to'qimasiga qaytarish, toki har kim uni o'ziniki deb hisoblashi mumkin bo'lsin.

Foto: Ildar Sodiqov

— Studio KO ko'pincha mashhur loyihalar bilan bog'lanadi, masalan, Marrakechdagi Iv Sen-Loran muzeyi bilan. HD Magazine intervyusida taniqli binolar va tanilgan vizual tildan tashqari, ishingizning qaysi tomonlarini ko'rsatishni xohlaysiz?

Studio KO ishida har bir joyning o'ziga xosligini hurmat qilish, uni loyihada aks ettirish va hech qachon o'z uslubini majburlab o'tkazmaslik muhim.

Arldagi kostyum muzeyi - Fransiya janubidagi yana bir madaniy loyihamiz. Uning shahar konteksti boshqacha, shuning uchun u yerdagi arxitektura ham boshqacha ifodalangan. Lekin Toshkent zamonaviy san'at markazidagidek, bizning maqsadimiz tarixiy binoning fazoviy xususiyatlarini tiklash edi. Arlda bu bino sanoat davriga emas, balki XVIII asrga tegishli.

Foto: Ildar Sodiqov

— Studio KO arxitektura amaliyotining qaysi tamoyillari Toshkent zamonaviy san'at markazi loyihasini tushunish uchun ayniqsa muhim?

Biz uchun eng muhimi:

— Binoning tarixiy merosini o'rganish va loyihada qaysi elementlarni saqlab qolish va ta'kidlash kerakligini aniqlash.

— Kontekst va mahalliy madaniyatni sinchkovlik bilan o'rganish, uchastkaning kuchli tomonlarini va u tashrif buyuruvchilarga ochishi mumkin bo'lgan imkoniyatlarni tushunish.

— Nikolay g'ishtidan qilingan fasadlarni restavratsiya qilishda unutilgan texnologiyalarga qaytish.

— Loyihani to'q betondan yasalgan kontrast hajmlar bilan to'ldirish, yangi elementlar tarixiylardan oson ajralib turishi uchun.

— Tashrif buyuruvchining marshrutini fazoviy g'oyaning markaziga aylantirish.

— Dunyo bo'ylab shunga o'xshash makonlar orasida navbatdagi "oq kub" bo'lib qolmaydigan, balki boy tarixga ega, Toshkent, O'zbekiston va Markaziy Osiyoda ildiz otgan o'ziga xos joy bo'ladigan badiiy markaz yaratish.

Foto: Ildar Sodiqov

Yangi markaz faoliyatining asosiy yo'nalishlari o'zbek rassomlarini qo'llab-quvvatlash, xalqaro hamkorlik, ta'lim va tadqiqot dasturlari, shuningdek mahalliy auditoriyani zamonaviy san'at bilan tanishtirish bo'ladi. Markazning birinchi ko'rgazmasi san'atshunos Sara Raziy kuratorligi ostidagi "Hikmat" ekspozitsiyasi bo'ldi. Loyiha mahalliy an'analar, ma'naviy meros va zamonaviy badiiy amaliyotlarning kesishishiga bag'ishlangan.