An'analar

Paradoks emas: gumanizmga asoslangan kurash — fotoinsho

Ildar Sadikov, Mariya Maksmicheva

3 daqiqa o‘qish
Foto: Ilʼdar Sodiqov, Sergey Pogosyan

Kurash — yaqinda professional maqomga ega bo'lgan va ko'p asrlik tarixga ega bo'lgan milliy kurash sport turi. Kurash musobaqalari azaldan yirik milliy bayramlarning bir qismi bo'lib kelgan. G'olib kurashchilar sharaf va yuksak maqomga ega bo'lishdi. O'zbekistonning eng sevimli kurash uslubiga nazar tashlash Ildar Sodiqovning fotoinshosida keltirilgan.

Bu yil men birinchi marta kurash musobaqalarida bo‘ldim – ular Surxondaryo viloyatidagi «Boysun bahori» festivalining uchinchi kunida o‘tkazildi. O‘zbekistonning turli burchaklaridan kelgan kurashchilar musobaqalarga juda puxta tayyorgarlik ko‘rishgan. Tashkilotchilar hatto taklifnomalar ham tayyorlashgan. Umuman, tadbir atrofida qandaydir qizg‘inlik sezilib turardi: hududni Milliy gvardiya qo‘riqlayotgan edi.
Ildor Sodiqov

«Boysun bahori» festivali haqida biz allaqachon hikoya qilgan edik:

Boysun bahori kelganda — foto-esseBoysun — noyob tarixiy-madaniy hudud. Unga yetib borgach, siz an’ana rasmiy ravishda emas, balki hayot to‘qimasiga singib ketgan, og‘ir, ammo o‘ziga xos va rang-barang dunyoga tushasiz. Ildor Sodiqov va Sergey Pogosyanning fotoessesida — har ikki yilda bir marta mintaqada jahon miqyosidagi markaziy voqeaga aylanadigan «Boysun bahori» etno-madaniy festivalining eng qizg‘in kunlari aks etgan.mag.humodoc.comBoysun bahori kelganda — foto-esse

Ko‘p asrlar davomida turkiy xalqlarning an’anaviy kurashi yagona sport tizimiga ega bo‘lmagan madaniy merosning bir qismi bo‘lib qoldi. Mustaqillikning dastlabki yillarida bu o‘zgardi — qoidalar, hakamlik tizimi va musobaqalarni o‘tkazish standartlari yaratildi.

1998-yilda O‘zbekistonda Komil Yusupov tomonidan Xalqaro kurash assotsiatsiyasi tashkil etildi va o‘shandan beri u o‘zbek sportini jahon maydonida rasman namoyon etib kelmoqda.

«Kurash» so‘zma-so‘z tarjimada «maqsadga halol yo‘l bilan erishish» degani. Sportdan tashqari, bu yerda bir necha ming yillikda shakllangan falsafa, axloq va an’ana ulkan ahamiyatga ega. Bu jasur insonlar uchun mo‘ljallangan, xalqimiz uchun alohida sport turi.

Kurash bilan shug‘ullanishga intilish — yosh yigitlarimizning qonida bor.

Tomoshabinlarning 98 foizi erkaklar bo‘lgani ajablanarli emas. Hamma uchun joy yetishmadi, odamlar musobaqani ko‘rish uchun to‘siq ortidan joy egallashdi va har bir uloqtirish, har bir usulga juda hissiy munosabat bildirishdi. Menimcha, bu O‘zbekistondagi eng ommabop sport turi, bu yerda barcha viloyatlar ishtirok etgan edi. Musobaqalar ertalabdan to qorong‘i tushguncha davom etdi. Musobaqalarning faxriy mehmonlari sport veteranlari bo‘ldi — ulardan birini men tadbirning yopilishiga bag‘ishlangan tantanali kechada ham suratga olganman. Yoshi 80 ga yaqin bo‘lishiga, ko‘plab medallari va hurmatli soqoliga qaramay, u yengil fe’l-atvori, harakatchanligi va quvnoqligini saqlab, dadil raqsga tushdi.
Ildor Sodiqov
Faxriylarni, so‘ngra yosh sportchilarni sharaflash — musobaqaning muhim qismlaridan biri. Bu yerda sen yagona organizmning bir bo‘lagiga aylanasan, yosh yigitlarimizning irodasi, jasorati va maqsadga intiluvchanligi uchun misli ko‘rilmagan g‘ururni his qilasan. Men bunday musobaqalarni birinchi navbatda fotomuxbir sifatida emas, balki tomoshabin sifatida — ularning muhiti, milliy pahlavonlar ruhi uchun yaxshi ko‘raman. Cobalt avtomobili ko‘rinishidagi bosh sovrin esa ishtirokchilarning g‘ayrati va harakatini hamda tomoshabinlarning his-tuyg‘ularini yanada kuchaytirdi.
Ildor Sodiqov

Vatanparvarlik ruhi — kurash musobaqalarining doimiy hamrohi. Garchi bu kurash turi ko‘plab Markaziy Osiyo mamlakatlari va turkiy madaniyatli mintaqalarda mavjud bo‘lsa-da, u bejizga milliy g‘oyaning muhim qismiga va minglab o‘zbek yigitlarining «xarakter maktabi»ga aylanmagan. Albatta, jarohatlar, hafsalasi pir bo‘lishlar va mag‘lubiyatlar, katta umidsizliklar ham bo‘ladi — har qanday jiddiy sportda bo‘lgani kabi. Mag‘lub bo‘lganlar alamni yashirishga harakat qilishadi va his-tuyg‘ularini tezda yengadilar — bu sportchining obrazi va sha’nidir.

Aynan insonparvarlik kurashning asosiga aylandi, unda o‘zaro hurmat e’tirof etiladi va inson qadr-qimmati ulug‘lanadi. Endi bu xalqaro sport hamjamiyati darajasida ham.

Yangiliklar

HD tahririyatidan maktub

Haftada bir marta Markaziy Osiyoning eng yaxshi materiallari, voqealari va madaniy kashfiyotlarini yuboramiz.