Joylar

Machay qishlog'ining betakror ranglari

Ildar Sadikov, Mariya Maksmicheva, Sergey Pogosyan

3 daqiqa o‘qish
Foto: Ildar Sadiqov, Sergey Pogosyan

Qadimiy Machay qishlog'i Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan. Unga yaqin joyda 1938-yilda topilgan, qadimiy odam qoldiqlari saqlangan Teshiq-Tosh g'ori bor. Mashhur Boysun shaharchasidan 80 km uzoqlikda joylashgan bu qishloq etnik va etnografik xilma-xilligi bilan mashhur. Ildar Sodiqov va Sergey Pogosyanning fotoesse turkumining birinchisida - qizil tuproq, yorqin ranglarga bo'yalgan devorlar va Machay aholisining o'ziga xos liboslari.

Machay qishlog'i sivilizatsiyamizning paydo bo'lgan markazi deb tan olingan hududda joylashgan. Bu yerlar tarixdan avvalgi davrlardan boshlab inson tomonidan o'zlashtirilgan. Qishloqning o'zi ham juda qadimiy. O'zining jozibasini nafaqat uzoq tarixi, balki tabiiy manzaralar va etnik madaniyat go'zalligi bilan ham qozongan, bu uni Boysun tumani va butun Surxondaryoning durdonasiga aylantiradi. Boysuntog' etaklarida, qishloqning uch qismi - Quyi, O'rta va Yuqori Machay joylashgan joyda, yer va tepaliklar hayratlanarli qizil rangga bo'yalgan.

Qishloq hayoti o'z yeri, suv va tog'lari bilan chambarchas bog'liq. Machay aholisi asosan chorvachilik bilan shug'ullanadi - sigir va qo'ylar boqadi, shuningdek bog'dorchilik bilan shug'ullanadi: mahalliy olmalar juda mazali.

Bu yerdagi aholining eski uylari - ular hozircha yangi qurilganlardan ko'proq - to'siqlar kabi qizil rangda: ular oddiyi g'ishtdan emas, balki toshdan qurilgan.

Men Machayga birinchi marta o'tgan yilning mart oyida kelgan edim. Vaqt juda oz edi, lekin men yaxshi suratlar olishga ulgurdim va qishloqqa oshiq bo'ldim. O'zimga bu go'zal joyning tabiati, aholisi va me'moriy an'analari haqida batafsil foto-hisobot tayyorlash uchun albatta qaytishimni aytdim. 

Machay - bu yerga yana kelishni istaydigan joylardan biri, bu yerda hali hech narsa o'zgarmagan: eski uylar buzilmagan va qayta qurilmagan, ko'chalar beton bilan qoplanmagan. Mening taassurotlarimga ko'ra, bu O'zbekistonning eng o'ziga xos qadimiy qishloqlaridan biri, uning turmush tarzi, hayoti va etnik an'analari alohida e'tiborga loyiq, me'morchiligi va aholisining tashqi ko'rinishi ham, unda qancha yorqin ranglar va o'ziga xos xususiyatlar uyg'unlashgan.

Biz bu yerga Sergey Pogosyan bilan 2026-yil aprel oyida keldik.

Bu safar biz O'rta Machaydan boshlashga qaror qildik va darhol mahalliy me'morchilikni o'rganishga tushdik. Biz katta oila to'plangan uylardan biriga tashrif buyurishga muvaffaq bo'ldik. Biz uchun dasturxon yozildi, choy bilan siylandik. Uy devorlarining g'ayrioddiy rangi bilan esda qoldi: pushti, ko'k va yashil.

2025-yildagidek, biz Machay bolalarining kiyimlariga e'tibor berdik: ozoda choponchalar, yorqin ro'molchalar - bolalar uchun o'ziga xos kiyimlar onalar va buvilar tomonidan mehr bilan tikiladi. Ranglarning jozibali uyg'unligi Machayning "modasini" uning o'ziga xosligiga aylantiradi, turli "gucci" va "dolchegabbanalarga" o'zib ketadi. Axir bu mahalliy aholining kundalik kiyimi-ku!

Aprel va may - yomg'ir mavsumi: biz suratga olayotganimizda to'satdan og'ir kulrang bulutlar paydo bo'ldi va biz suratga olishni tugata olmadik. Boysunga qaytishga to'g'ri keldi.

Bir necha kundan so'ng voqea aynan takrorlandi: to'satdan jala bizni tayyorgarliksiz ushladi va suratga olishni davom ettirishga imkon bermadi. Lekin bu safar biz noqulay ob-havoni kutishga qaror qildik. Bu safar sabrimiz mukofotlandi: biz boshpanada vaqt o'tkazdik, yomg'ir to'xtadi va natijada biz rejalashtirilgan suratga olishni yakunlashga muvaffaq bo'ldik.

Yomg'irdan keyin Machay yanada yorqinroq bo'ladi. Yer yopishqoq massaga aylanadi, daryodagi suv esa mahalliy jinsning rangi tufayli qip-qizil bo'lib oqadi. Ranglar shu darajada to'yinganki, suratlar deyarli haqiqatga sig'maydigan bo'lib chiqadi…

Machayliklarga xos bo'lgan oddiy insoniy g'amxo'rlikni ham ta'kidlashni istardim. Bu nafaqat mehmondo'stlikda namoyon bo'ladi. Har bir mahalliy aholi vakili bizdan ahvolimiz qanday, choy ichishni xohlaymizmi, qayerga kuzatib qo'yishimiz kerak va nima aytib berishimiz kerakligini so'radi.

Kuzgi ekspeditsiyada esa biz Machayga boshqa nuqtayi nazardan qaradik: yomg'irsiz, ammo qishloq aholisining an'analari va urf-odatlariga e'tibor berdik.

 

Yangiliklar

HD tahririyatidan maktub

Haftada bir marta Markaziy Osiyoning eng yaxshi materiallari, voqealari va madaniy kashfiyotlarini yuboramiz.