Kino va sahna san’ati
Birinchi harakatgacha - fotoesse
Alfiya Kalmaganbetova, Ildar Sadikov
Toshkentdagi A. Ya. Vaganova nomidagi Rus balet akademiyasining ochiq mahorat darsi - Alisher Navoiy nomidagi Katta teatrdan Alfiya Kalmaganbetovaning reportaji.
Shunday lahzalar borki, go'zallik hali boshlanmagan, ammo allaqachon sezilib turadi. Musiqadan oldin o'quvchilar stanoklarni sahnaga olib chiqadilar, ularni joylashtiradilar, o'z joylarini egallaydilar. Teatrning ulkan maydoni asta-sekin sinfga aylanadi, bu yerda hamma narsa sukunat, diqqat va musiqani eshitishga tayyorlikdan boshlanadi. Men ham fotosuratchi Ildar Sodiqov bilan birga asta-sekin jimib qoldik. Birinchi harakat oldidagi bu pauzada yengil hayajon va go'zallik bilan uchrashuvni kutish bor.
Oktyabr oyining boshida Alisher Navoiy nomidagi Katta teatr sahnasida A. Ya. Vaganova nomidagi Rus balet akademiyasining ochiq darsi bo'lib o'tdi. O'quvchilar bilan birga Toshkentga Nikolay Tsiskaridze keldi, darsni esa Akademiyaning katta o'qituvchisi Feton Miotsi olib bordi. Royal yonida konsertmeyster, tomosha zalida Toshkentning yosh raqqoslari va pedagoglari, zalda voqeani oldindan sezdiruvchi sukunat hukm surdi. Tez orada barcha hozir bo'lganlarning diqqati darsga, musiqaga, pedagogning qisqa izohlariga va qayta-qayta aniqlik kasb etgan harakatga qaratildi.
Stanok yonida asta-sekin balet chizig'i shakllanadi. Oyoq tayanch topadi, tana muvozanatni saqlaydi, qo'l yelka harakatini davom ettiradi, nigoh esa boshning burilishiga ergashadi. Go'yo oldimizda alohida imo-ishoralar bordek tuyuladi, ammo ularning har birida butun tana qatnashadi. Tomoshabin tabiiy deb qabul qiladigan yengillik diqqat, takrorlash va uzoq mehnatdan tug'iladi.
Feton o'quvchilar bilan muloyim gaplashar, ammo shu bilan birga har bir harakatga talabchan bo'lib qoldi. Bir payt u bolalardan biriga murojaat qildi: “Bunga qanday erishding?”. Pedagogning ovozida jonli hayrat yangradi, sinfning diqqati esa go'yo o'quvchi topgan harakat atrofida to'plandi. Savol unga o'ziga sinchkovlik bilan qarashga va nima uddalaganini tushunishga, bu qanday sodir bo'lganini his qilishga va bu harakatga yana yo'l topishga yordam berdi. Bunday ohangda qo'llab-quvvatlash bilan talabchanlik birga yangradi.
O'quvchilar stanoklarni sahna orqasiga olib ketgach, sahna o'rtasi bo'shadi. Go'yo nafasini o'zgartirgandek, o'quvchilar sakrashlarga o'tdi. Undan oldin pliye, so'ngra ko'tarilish va yuqori nuqtada qisqa to'xtash. Shu lahzada tana go'yo o'z vaqtini ushlab turardi, parvoz allaqachon amalga oshirildi, lekin raqqoslar hali yerga qaytib tushmadi. Musiqa davom etar, harakat to'xtamas, ammo raqqoslar bir soniya davomida go'yo havoda ushlanib qoldi.
Deyarli qimirlamaydigan sahna yorug'ligi makonni belgilaydi va tana chiziqlarini, cho'zilgan oyoqni, yelkani, bo'yinni, qo'lni, tananing egilishini chizadi. Polda aks etib, u go'yo harakatni davom ettiradi. Bunday lahzalarda hozir bo'lganlarning nigohi sakrash balandligida qotib qoladi. Ildar Sodiqovning suratlarida nafaqat ko'tarilish va polga qaytish, balki ular orasidagi zo'rg'a sezilarli pauza ham qolgan, harakat deyarli ko'rinmas bo'lib qoladigan va raqs chizig'i ayniqsa aniq bo'lgan lahza.
Ildar bilan biz darsga har birimiz o'zicha qaradik. Men musiqaga va pedagogning ovoziga quloq tutdim, u yorug'likni, harakatni va bir soniyadan kam davom etadigan lahzalarini ilib oldi. Ammo bizni bu fotosuratlarga qayta-qayta qaytishni istashga undaydigan tuyg'u va go'zallikga yaqinlashtiradigan yoqimli hayajon birlashtirdi. Suratlarda o'quvchilarning diqqat-e'tibori, aks etgan yorug'lik, sakrash balandligi va kadr bilan o'lchash qiyin bo'lgan dars muhiti saqlanib qolgan.
Fotosuratlarni ko'zdan kechirganimda, yana o'sha zalga qaytaman, musiqani eshitaman, Fetonning savolini eslayman va bolalar harakat aniqligini qayta-qayta izlashini ko'raman. Bu yerda go'zallik to'satdan paydo bo'lmaydi: u mehnat, diqqat-e'tibor va pedagog bilan o'quvchi o'rtasidagi ishonchdan hosil bo'ladi.
An'ana shunday yashaydi - ustozdan shogirdga, bir avloddan keyingisiga, izohda, harakatni takrorlashda, bola bir kuni o'zi topa olgan chiziqdadir. Avval sahnaga stanok olib chiqiladi. Keyin musiqa yangraydi va birinchi qadam boshlanadi.
Yangiliklar
HD tahririyatidan maktub
Haftada bir marta Markaziy Osiyoning eng yaxshi materiallari, voqealari va madaniy kashfiyotlarini yuboramiz.