Odamlar uçun şaharmi yoki sotiş uçun kvadrat metrlarmi? TajBuild 2026 körgazmasida nimalar haqida gap bordi?

Bunday suhbat uçun asos juda dolzarb. Tojikistonda quriliş jadal sur'at olmoqda: 2026-yilning yanvar-sentabr oylarida mamlakatda qariyb 1,16 mln kvadrat metr uy-joy foydalanişga topşirildi, bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 15,6% köp. Bu ma'lumotlarni Tojikiston Statistika agentligi asosida "Interfaks" keltiradi.

Biroq quriliş körsatkiçlarining ösişi öz-özidan şahar hayotining yaxşilanganini anglatmaydi. Yangi kvadrat metrlar maktablar, poliklinikalar, yöllar va jamoat maydonlaridan tezroq paydo bölişi mumkin. Çiroyli turar-joy majmuasi gavjum tuman örtasida izolyatsiyalangan orol bölib qolişi mumkin. Zamonaviy fasad esa na qulay hovlini, na xavfsiz piyoda yönalişini, na normal infratuzilmani kafolatlamaydi.

Aynan şuning uçun bugun nafaqat qanday quriş, balki aynan nima yaratayotganimizni ham muhokama qiliş muhim.

Foto: Aziz Nurullayev

Beş yil TajBuild: quriliş materiallaridan şahar muhitigaça

TajBuild yaratilişi ortida TajBuild assotsiatsiyasi direktori Alijon Qodirov turadi. U quriliş sohasiga köçmas mulk savdosi va xorijiy pudratçilar bilan işlaş bilan boğliq amaliy faoliyat orqali kirib kelgan. Xitoy kompaniyalari bilan hamkorlik tajribasi va xalqaro körgazmalar bilan tanişuvi unga ösib borayotgan tojik bozori uçun professional maydon yaratiş ğoyasini ilhomlantirgan.

Birinçi körgazma 2022-yil avgust oyida bölib ötdi. Beş yil içida TajBuild 100 dan ortiq iştirokçi kompaniyaga yetdi. Dastlabki vazifa – mahalliy mutaxassislarni xorijiy işlab çiqaruvçilar, materiallar va texnologiyalar bilan taniştiriş, – aytiş mumkinki, muvaffaqiyat bilan yakunlandi. Keyin quriliş sohasini rivojlantiriş haqida professional suhbat uçun maydon yaratiş kerak edi. Şu ma'noda arxitektura konferensiyasining paydo bölişi qonuniy. Zero, quriliş materialini sotib oliş bilan sifatli bino yaratiş örtasida juda katta masofa bor. Bino bilan yaxşi şahar örtasida esa undan ham kattaroq.

Eng zamonaviy fasad tizimlarini, muhandislik uskunalarini va energiya tejovçi texnologiyalarni olib keliş mumkin. Biroq, agar bino funksiyalari boşidan notöğri tanlangan bölsa, ularning özi loyihani qutqarmaydi. Uning atrofdagi hudud bilan boğliqligini öylab köriş va bölajak aholining ehtiyojlarini hisobga oliş ham birdek muhim.

Foto: Aziz Nurullayev

Özbekiston: arxitektura iqtisodiy hisob sifatida

Konferensiya dasturi Markaziy Osiyo davlatlaridan mutaxassislarni birlaştirdi. Bu ayniqsa qimmatli: mintaqa şaharlari öxşaş şaroitlarda rivojlanadi, öxşaş muammolarga duç keladi va köpinça bir xil xatolarni takrorlaydi. Şuning uçun bu yerda amaliy tajriba almaşiş jahon arxitektura trendlari haqidagi mavhum suhbatlardan ança foydali.

Uçta ma'ruza Lyubov Safronova - arxitektor, Toşkentdagi Safronova Project Studio asosçisi va Özbekiston dizayn va arxitektura haftaligi UDAW yaratuvçisi tomonidan taqdim etildi.

U arxitekturaga loyiha bir vaqtning özida ham fazoviy konsepsiya, ham iqtisodiy model bölgan developper közi bilan qaraşni taklif qildi. Uning ma'ruzalari mavzulari öz-özidan gapirardi: "Sotadigan loyiha: arxitektura va konsepsiya köçmas mulk qiymatini va developper foydasini qanday oşiradi", "Loyihalaşdagi xatoning narxi: ortiqça xarajatlar, qayta işlaşlar va foyda yöqotişdan qanday qoçiş kerak" va "Loyihalaşdan oldin tahlil: uçastka salohiyatini qanday aniqlaş, töğri mahsulotni tanlaş va loyiha daromadliligini oşiriş".

Foto: Aziz Nurullayev

Bir qaraşda gap asosan tijoriy samaradorlik haqida ketayotgandek, ammo bu mavzular ortida kengroq savol yaşiringan: öylangan arxitektura konsepsiyasining yöqligi şaharga va quruvçining öziga qançalik qimmatga tuşadi?

Uçastkani tahlil qiliş bosqiçidagi xato binoning muvaffaqiyatsiz funksional modeliga aylanişi mumkin. Öylab qilinmagan rejalaştiriş qayta işlaşlar va qöşimça xarajatlar bilan tahdid qiladi. Notöğri taşkil etilgan hudud aholi uçun noqulaylik va foydalanişdagi muammolarga aylanişi mumkin.

Bu yerda arxitektura quriliş biznesining bezagi emas, balki uning risklarini boşqariş vositasidir. Hududning xususiyatlari, iqlim, transport aloqalari, infratuzilma va bölajak foydalanuvçilarning ehtiyojlari qançalik erta hisobga olinsa, quruvçiga obyekt topşirilgandan keyin öz xatolarini tuzatişga töğri kelişi ehtimoli şunçalik kam.

Foto: Aziz Nurullayev

Boşqa tomondan, loyihaning iqtisodiy samaradorligi va şahar muhiti sifati har doim ham avtomatik ravişda mos kelavermaydi. Arxitektorning vazifasi - investor manfaatlari şahar va uning aholisi manfaatlariga zid kelmaydigan yeçim topiş.

Bu mavzularning amaliy davomi Lyubov Safronova va tojik developperi iştirokida "Arxitektura va developpment: konsepsiyadan amalga oşirişgaça" mavzusidagi panel muhokamasi böldi.

Qozoğiston: harakatga undovçi arxitektura

Mening "Salomatlik arxitekturasi: harakat, sport va sifatli hayot uçun inklyuziv muhit yaratiş" mavzusidagi ma'ruzam loyihalaşning boşqa tomoniga - insonga va uning kundalik odatlariga bağişlangan edi.

Sport fanlari sohasidagi mutaxassis sifatida men şahar muhitini birinçi navbatda harakat qiliş imkoniyatlari nuqtai nazaridan körib çiqaman. Insonga uydan çiqib piyoda yuriş qançalik oson? Yaqin atrofda sayr yoki yuguriş uçun marşrut bormi? Sport klubiga yölga vaqt sarflamasdan jismoniy faollik bilan şuğullaniş mumkinmi? Yuklamadan keyin dam oliş uçun joy bormi?

Foto: Aziz Nurullayev

Bu savollarga faqat sport maydonçalari va örnatilgan trenajyorlarni sanaş bilan javob berib bölmaydi. Jihozlarning mavjudligi özi hududning sportbop va hamma uçun oçiq bölganini anglatmaydi. Undan kim foydalana olişi, maşqlar qançalik tuşunarli ekani va infratuzilma turli yoşdagi hamda jismoniy tayyorgarligi har xil odamlarga mos kelişini hisobga oliş muhim.

После стройки: сколько на самом деле стоит зданиеНедвижимость принято оценивать по стоимости квадратного метра, локации, архитектуре и качеству строительства. Но после передачи ключей здание продолжает требовать денег десятилетиями: на отопление и охлаждение, воду, обслуживание инженерных систем, ремонт и замену оборудования.mag.humodoc.com

Harakatlanişni taşkil etiş ham bir xil darajada muhim. Piyodalar, velosipedçilar, samokat foydalanuvçilari va yugurişni yaxşi köradiganlar köpinça bir xil yönalişlardan foydalanadi. Agar ularning oqimlari ajratilmagan va tartibga solinmagan bölsa, qulay muhit örniga xavfli vaziyat yuzaga keladi.

Ösmirlar alohida e'tiborga loyiq. Sport va jamoat maydonçalarini loyihalaşda ularning manfaatlari köpinça qoldiq tamoyil böyiça hisobga olinadi. Şu bilan birga, ösmirlar auditoriyasining özi bir xil emas. Qizlarning ehtiyojlarini örganiş ayniqsa muhim: mavjud sport maydonlari ularga har doim ham jozibali körinmaydi va zarur psixologik qulaylikni ta'minlamaydi.

Foto: Aziz Nurullayev

Ösmirlarga faqat trenajyorlar va sport jihozlari kerak emas. Ularga muloqot qiliş, mustaqil faoliyat yuritiş va xotirjam dam oliş uçun joylar zarur. Bularning barçasi tasodifiy joylaştirilgan elementlar töplami emas, balki jamoat maydonining yagona konsepsiyasining bir qismi bölişi kerak.

Inklyuzivlik ham bir xil darajada muhim. Qulaylikni kiriş eşigi oldidagi pandus borligi bilan çeklab bölmaydi. Inson butun yölni mustaqil bosib ötiş imkoniyatiga ega bölişi kerak: maydonçagaça yetib boriş, jihozdan foydalaniş, dam oliş joyini topiş va qaytib keliş. Buning uçun qoplamalar, nişabliklar, yölaklarning kengligi, yoritiş, köriniş maydoni va skameykalarning joylaşuvi ahamiyatga ega.

Boşqaça aytganda, inklyuziv arxitektura maxsus jihozlar örnatişdan emas, balki odamlar makonni turliça qabul qilişi va undan turliça foydalanişini tuşunişdan boşlanadi.

Bu talablarning barçasini texnik topşiriq bosqiçidayoq hisobga oliş zarur. Agar rejalaştiriş va byudjet allaqaçon tasdiqlanganidan keyin qulaylik, sport infratuzilmasi va piyodalar yönalişlari haqida eslasak, yaxşi niyatlar qoğozda qolib ketişi mumkin. Ularni kökalamzorlaştiriş, muhandislik tizimlari va obodonlaştiriş bilan birga boşidanoq nazarda tutiş ança samarali.

Foto: Aziz Nurullayev

Materiallar va texnologiyalar: bozor nima taklif qiladi

«Xovar» milliy axborot agentligi ma'lumotlariga köra, yubiley TajBuild körgazmasida 100 dan ortiq mahalliy va xorijiy kompaniya iştirok etdi. Taşkilotçi sifatida «Asri Imkon» MÇJ Tojikiston Savdo-sanoat palatasi bilan hamkorlikda, mamlakat hukumati va Duşanbe ma'muriyati kömagida çiqiş qildi.

«Duşanbe EKSPO» körgazma majmuasida quriliş va pardozlaş materiallari, muhandislik jihozlari, texnika va asboblar namoyiş etildi. Iştirokçilar orasida Markaziy Osiyo, Rossiya, Xitoy, Eron, Turkiya va Germaniyadan kelgan kompaniyalar bor edi.

Your.tj naşri ta'kidlaganidek, taqdim etilgan yeçimlar orasida quyoş energetikasi, konstruksiyalarni seysmik himoya qiliş, quriliş materiallari işlab çiqariş va developerlik loyihalarini raqamli boşqariş texnologiyalari bor edi. Xususan, öz işlanmalarini «Tojikelektrokomplekt», MAURER SE, Quangong Machinery va Amar Tech namoyiş etdi.

Foto: Aziz Nurullayev

Ryazan viloyatining alohida jamoaviy stendi şamollatiş tizimlari, izolyatsiya materiallari, tom qoplamalari butlovçi qismlari va şişa işlab çiqaruvçi rossiyalik işlab çiqaruvçilarni birlaştirdi. Ekspozitsiyada «Viyento», «Faxmann Russland», «Pravilniy Dom» va «Larta Glass» kompaniyalari iştirok etdi. Ularning iştirokini viloyat eksportni qöllab-quvvatlaş markazi ta'minladi.

Проект начинается не с фасадаМожно построить красивый дом и потерять деньги. Можно купить дорогую землю и недооценить её потенциал. Можно увеличить количество квадратных метров и одновременно снизить их ценность. В девелопменте результат определяется не тем, насколько эффектно выглядит здание, а тем, насколько точно просчитан путь от земли до покупателя. Любовь Сафронова предлагает пройти этот путь в 20 шагов — от анализа участка и рыночной ниши до архитектуры, бренда и продаж.mag.humodoc.com

Quriliş bozori uçun bunday körgazmalar işlab çiqaruvçilar bilan bevosita tanişiş, takliflarni soliştiriş va yangi texnologiyalarni baholaş imkoniyatidir. Ammo bu yerda tuşunçalarni almaştirib yubormaslik muhim: zamonaviy jihozlarning namoyişi ularning mahalliy şaroitda avtomatik ravişda talabgir va samarali bölişini anglatmaydi.

Tojikiston ham mintaqaning boşqa mamlakatlari kabi iqlim xususiyatlari, seysmik xatarlar, ekspluatatsiya xarajati va xizmat körsatiş qulayligini hisobga oladigan yeçimlarga muhtoj. Nafaqat jihozning sotib olişdagi narxi, balki uning butun xizmat muddati davomida qança turişi, ta'mirlaş uçun mutaxassislarni topiş qançalik osonligi va zarur butlovçi qismlar mavjudligi ham ahamiyatga ega. Oxir-oqibat texnologiya körgazma stendida emas, balki haqiqiy binoda işlaşi kerak.

Foto: Aziz Nurullayev

Şahar binolar yiğindisidan köproq narsa

Yubiley TajBuild Markaziy Osiyo quriliş sohasi kasbiy suhbat kun tartibini bosqiçma-bosqiç kengaytirayotganini körsatdi. Materiallar, jihozlar va texnologiyalar bilan bir qatorda loyihadan oldingi tahlilga, arxitektura konsepsiyasiga, binolarning funksionalligiga va atrof-muhit sifatiga tobora köproq e'tibor qaratilmoqda.

Сколько в устойчивом финансировании действительно зелёного?В 2025 году на Казахстанской фондовой бирже (KASE) разместили 11 выпусков облигаций устойчивого развития: восемь социальных и три зелёных. Их объявленный объём составил 520,2 млрд тенге, фактически размещённый - 404,8 млрд. Это важное различие для тех, кто оценивает финансирование экологических проектов: общий показатель включает не только зелёные выпуски.mag.humodoc.com

Bu muhim siljiş, garçi u quriliş amaliyotini allaqaçon özgartirgan deb aytişga hali erta bölsa-da. Kasbiy munozara va haqiqiy şahar rivojlanişi örtasida doimo masofa qoladi. Uni bartaraf etiş buyurtmaçilar, developperlar, arxitektorlar va şaharsozlik qarorlarini qabul qiluvçi organlarga boğliq.

Duşanbe kengayayotganda yangi turar-joy tumanlari uylar, avtoturargohlar va savdo obyektlaridan iborat avtonom massivlarga aylanib qolmasligi ayniqsa muhim. Şahar muhiti boğliqlikni talab qiladi: maktablar va tibbiyot muassasalari yaqin bölişi, qulay jamoat transporti, xavfsiz piyodalar yönalişlari, kökalamzorlaştirilgan jamoat maydonlari va sport bilan şuğullaniş joylari.

Foto: Aziz Nurullayev

Yana bir prinsipial jihat bor. Arxitektura sifatini faqat tayyor obyektning fotosuratlari bilan baholab bölmaydi. Bino va unga tutaş hududning topşirilgandan keyin bir, uç yoki beş yil ötib özini qanday tutişi ança körsatkiçliroq. Xonalar yozda haddan taşqari qizib ketmaydimi? Isitiş va sovutiş qança turadi? Hovlidan foydalaniş qulaymi? Harakati çeklangan odamlar uçun xavfsiz yuriş imkoni bormi? Jamoat maydoni öz vazifasini saqlab qoladimi yoki asta-sekin foydalanilmaydigan hududga aylanib bormoqda?

Aynan şu yerda quriliş investitsiyalarni özlaştiriş jarayoni sifatidagi va arxitektura hayot sifati bilan işlaş sifatidagi çegara ötadi.

Красивый фасад — ещё не бизнесСтатья первая. О том, что происходит с торговым или деловым центром задолго до того, как у него появляется фасад, — и почему именно там решается, будет он зарабатывать двадцать лет или станет дорогой декорациейmag.humodoc.com

TajBuild – hozirça birinçi navbatda professional almaşinuv maydonçasi. Ammo uning keyingi qadri iştirokçilar soni va hatto taqdim etilgan texnologiyalar bilan emas, balki qanday ğoyalar va yeçimlarni körgazma stendlaridan real loyihalarga köçiriş mumkinligi bilan belgilanadi.

Axir yaxşi şahar köplab yangi binolardan öz-özidan şakllanmaydi. Uni nafaqat kvadrat metrlar, quriliş qiymati va köçmas mulk daromadliligi, balki bu şaharda yaşaşi kerak bölgan insonni ham hisobga olgan holda loyihalaş zarur.