Qisqacha:
"Ilhom" O‘zbekistonning eng mustaqil teatri hamda ijodiy erkinlik va badiiy tajribalar timsoliga aylangan. Bu yerda o‘ttiz yildan ortiq vaqt davomida xizmat qilib kelayotgan aktyor, rejissyor, pedagog va badiiy rahbar Boris G‘ofurovning ismi teatr tarixi bilan chambarchas bog‘liq. Qahramonimiz talabalik davrida Mark Vayl (uzoq yillar davomida ushbu teatrga rahbarlik qilgan)dan saboq olgan. O‘shandan buyon truppa bilan birga teatr hayotidagi muvaffaqiyatlarni ham, yo‘qotishlarni ham, murakkab davrlarni ham boshdan kechirib kelyapti.
G‘ofurov dastlabki postanovkalarini eslar ekan, muhimi, eskisini tiklash emas, balki yangisini izlash kerakligini e’tirof etadi. Uning fikriga ko‘ra, hatto yengil va ko‘ngilochar spektakllarda ham muhim mavzular haqida so‘z yuritish imkoniyati mavjud. "Tomoshabin esa faqat kuzatuvchi emas, balki ushbu muloqotning ishtirokchisi bo‘lishi lozim", – deydi u.
G‘ofurov “Ilhom” teatri va uning tomoshabini haqida gapirar ekan, teatr doimo fikrlaydigan, murakkab va ichki ma’noli fikrlarni ilg‘ay oladigan odamlarni o‘ziga jalb qilganini ta’kidlaydi. Uning uchun sahna erkinlik, halollik va izlanish maskani bo‘lib qolishi muhim.
Intervyuning to‘liq shaklini quyida o‘qishingiz mumkin.
* * *

Onasining qattiqqo‘lligi haqida

– Siz Namanganda tug‘ilgansiz, lekin oilangiz tarixi boshqa shaharda boshlangan.
– To‘g‘ri. Onam va buvim Stalingrad yaqinida yashagan, ammo Ikkinchi jahon urushi paytida Namanganga ko‘chib kelgan. Onamning bor-yo‘g‘i 4-sinf ma’lumoti bor edi: o‘qishga vaqti bo‘lmagan, chunki tirikchilik qilishi kerak edi. U ko‘p va mashaqqatli mehnat qildi. Men esa Namanganda tug‘ilganman.
– Bolaligingiz o‘tgan shaharga tez-tez borib turasizmi?
– Kamdan kam boraman. Oxirgi marta 7 yil oldin bordim. Bu endi men voyaga yetgan Namangan emas: men cho‘milgan kanallarni loyqa bosgan, ko‘p narsa o‘zgargan. Bolaligim oson kechmadi, lekin aynan u meni chiniqtirdi, yashashga va omon qolishga o‘rgatdi. O‘sha paytdagi ko‘plab bolalar singari meni ham ko‘cha tarbiyalagan. Hozir dunyo boshqacha: bizda internet, kompyuterlar, planshetlar bo‘lmagan, bularning barchasining o‘rnini ko‘cha bosgan. Namangan – men tug‘ilgan, birinchi muhabbatimni uchratgan va yo‘qotishlarni boshimdan kechirgan shahar: bu yerda sakkizinchi sinfda o‘qiyotganimda onamni, so‘ng buvimni yo‘qotdim.
– Siz onangizning mashaqqatli taqdiri haqida gapirgan edingiz. U qanday ayol edi?
– Kuchli va qattiqqo‘l. U meni qattiqqo‘llik bilan tarbiyalagan - men mehr nimaligini bilardim, lekin kamarni ham, burchakda turish nimaligini ham bilardim. Onamning o‘limidan so‘ng uning o‘rnini ko‘p jihatdan opam Lena egalladi – u mendan 12 yosh katta. Biz hozir ham juda inoqmiz. U pedagogika institutini tamomlagach, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi sifatida "tajribalar"ni menda o‘tkazdi: to‘rt yoshimda o‘qiganman va yozganman. Har qanday bola singari men ham toqat qilolmasdim, lekin Lena ajoyib pedagog edi.
– Bu hayotingizda yordam berdimi?
– Yo‘q. Hamma narsa o‘z vaqtida bo‘lishi kerak. Hozir ota-onalar ko‘pincha bolalarini juda erta o‘qitishga urinishadi. Bu ko‘proq o‘zlarining shaxsiy maqsadlarini qondirishdir. Men birinchi o‘quv kuni darsda zerikib, sumkamni yig‘ishtirib, o‘qituvchiga bularning barchasini allaqachon bilishimni aytib, uyga ketganman. Uchinchi sinfgacha a’lochi bo‘ldim, keyin pioner bo‘lganimda onamga “men kattalar qatori a’lochi bo‘lmayman”, dedim. Va’damda turdim: yaxshi o‘quvchillar qatoriga tushdim, yettinchi sinfdan esa kundaligimda “3” baholar ham paydo bo‘la boshladi. Ammo maktabni yaxshi baholar bilan bitirdim. Chunki o‘qituvchilarimiz juda ajoyib edi, har bir o‘quvchini tanlagan oliygohiga tayyorlashardi. Meni ham shunday qilib qo‘llab-quvvatlashdi. 

Mark Vayl pedagogikasi haqida

– Demak, o‘shanda teatr institutiga kirishga qaror qilganmidingiz?
– Ha, lekin bu qaror maktabni bitirishim arafasida keldi. Ungacha aktyor bo‘lishni orzu qilmaganman. Ammo taqdir taqozosi bilan Aleksandr Kuzin kursida A.N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va san’at instituti (hozirgi O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti)ga o‘qishga kirdim. Keyinchalik Mark Yakovlevich Vayl kursiga o‘tdim. 1991-yildan boshlab teatr jamoasiga qabul qilindim va 30-yildan ortiq vaqtdan beri shu yerda xizmat qilmoqdaman.
– Mark Vayl qanday ustoz edi?

– Haqiqiy ustoz edi. Talabchan, aqlli, nozikta’b, majburlamaydigan, balki o‘zi o‘rganishga imkon beradigan. Ta’lim qat’iy tizim bo‘yicha emas, balki "shu yerda va hozir" tamoyili asosida har bir talabaga moslab olib borilardi. Vayl Gleb Golender, Muhammadiso Abulxayirov, Lola Eltoyeva, Karina Arutyunyan kabi yorqin san’atkorlarning butun bir avlodini tarbiyalagan.

– "Ilhom" sahnasidagi birinchi rolingiz qanday edi?
– "200-yil o‘tdi" spektaklida biz – talabalar kelajakning mukammal, qayg‘u va tushkunlikdan xoli odamlari rolini ijro etdik. Birinchi asosiy rolim esa A.Kamyu asari bo‘yicha diplom ishidagi Kaligula obrazi edi.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine

San’atdagi taqiqlar va Gamletni yoqtirmaslik haqida

– Teatrning ko‘p spektakllari yo‘q bo‘lib ketganmi?
– Albatta. Bu tabiiy jarayon-ku. Teatr – hamma narsa lentaga tushirilib, tarixda abadiy qoladigan kino emas. Teatr – shu yerda va hozir tug‘iladigan hamda boshqa hech qachon takrorlanmaydigan san’at. Har bir spektaklning o‘z hayoti va davri bor.
– Siz qayta tiklamoqchi bo‘lgan spektakllar bormi?
– Yo‘q. Men teatrning dastlabki yillarida Mark Vayl tomonidan sahnalashtirilgan va uzoq yillar davomida uning tashrif qog‘ozi hisoblangan Bertolt Brextning "Meshchan to‘yi"ni bir necha bor qayta tiklashga urinib ko‘rdim, lekin tushundimki, oldinga yurish kerak. O‘tmish bilan yashash o‘rniga yangi narsalar yaratish muhimroq.
– Zamonaviy teatrda klassik asarlarni katta jur’at bilan qayta talqin qilish holatlari tez-tez uchrab turadi.
– Teatr – alohida san’at turi. Adabiyot bu yerda shunchaki asos bo‘lib, undan yangi narsa tug‘iladi. "Qanday qilib klassikaga qo‘l urish mumkin?!" degan e’tirozlarga men: "Mumkin va kerak!" deb javob beraman. Klassikani "chang bostirish" yoki "muzeyga aylantirish" qo‘rqinchli va noto‘g‘ri. Nega endi men Tolstoyni olib, uni o‘zim his qilganimdek qayta talqin qilolmayman? Bu yerda, hozir – XXI asrda, 2025-yilda! Kim menga buni taqiqlaydi?! San’atda umuman taqiq bo‘lmasligi kerak! Pushkinning o‘zi barcha qoidalarni inkor etuvchi isyonkor edi-ku!
– Rossiya xalq artisti Anatoliy Romashin o‘zining so‘nggi suhbatlaridan birida aktyor uchun orzudagi rol – bu Gamlet, degan edi.
– Gamlet hech qachon mening sevimli qahramonim bo‘lmagan! Mening qahramonim – Sirano de Berjerak. Ha, mening bunaqa katta burnim yo‘q, lekin gap bunda emas, gap bu odamning ichki dunyosida. U bu dunyoning xunukligini naqadar nozik va og‘riqli his qiladi va dunyo buni kechirolmaydi. Biz esa faqat tashqi ko‘rinishni ko‘rishga o‘rganib qolganmiz va uning ostidagi mohiyatni ilg‘ay olmaymiz. Mark Yakovlevich 2000-yillarning boshida Ejen Ioneskoning "Karkidonlar" pyesasi asosida ajoyib spektakl sahnalashtirgan edi. Bu "Ilhom" teatri studiyasining ikkinchi yoki uchinchi kurs talabalari ishi edi. Bu asar vaqt o‘tishi bilan biz xuddi karkidon terisini kiyib olgandek hayotdagi eng muhim narsalarni his qilmay qo‘yishimiz haqida edi.
– Ijodiy yo‘lingiz boshida jamoa sizni qanday kutib olganini eslaysizmi? Sizni rollardan mahrum qilishga, chetga surishga urinishlar bo‘lmaganmi?
– "Ilhom"da o‘ziga xos muhit bor. Aynan shu muhit teatrning uzoq va yorqin umr ko‘rishiga yordam berdi. Bu yerda "chetga surish" degan tushuncha yo‘q.

Aktyorlik kasbi ko‘p jihatdan boshqalarga bog‘liq: rejissyor seni sahnada ko‘radi yoki yo‘q. Shikoyat qilish o‘rniga nima uchun sizga boshqa rol taklif qilishmayotgani haqida o‘ylab ko‘rgan ma’qul.

– Bir rolning asiri bo‘lib qolishdan qo‘rqmaganmisiz?
– Yo‘q.
– O‘zingizni rejissyor sifatida birinchi marta qachon sinab ko‘rdingiz?
– Teatr qoshidagi Dramatik san’at maktabida dars bera boshlaganimda. Talabalar bilan Mixail Ugarovning "Oblom off" pyesasi asosida eskiz tayyorladik, u keyinchalik diplom spektakliga aylandi va teatr repertuaridan joy oldi. Bu Mark Yakovlevich Vaylning rahnаmoligida qilgan birinchi rejissyorlik ishim edi.
– Spektaklda tomoshabinlar tomonidan tushunilmay qolgan holatlar bo‘lganmi?
– Ha, bunday holat darrov seziladi. Masalan, Mark Yakovlevich Vaylning Yevgeniy Dmitriyev, Bernar Nazarmuhammedov va Anton Paxomov ishtirokidagi "ART" nomli ajoyib spektakli go‘zal, teran edi, ammo tomoshabinlar tomonidan to‘liq qabul qilinmadi. Yoki Maksim Fadeyev rejissyorligida F.Kafka asari asosida sahnalashtirilgan "K. qal’asi" spektaklida sahna va zal o‘rtasida ko‘rinmas to‘siq turgandek edi va unga faqat bir necha kishigina munosabat bildirdi. Namoyishdan so‘ng jimlik cho‘kardi. Ammo teatr popkorn yeyish uchun boriladigan blokbaster emas. Tomoshabin tayyor bo‘lishi kerak: rejissyorni va muallifni bilishi, kontekstni tushunishi lozim. Hatto tayyor bo‘lganingizda ham tushunish har doim yuzaga kelavermaydi. Teatr kutilmagan hodisalarga boy.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine
– Siz inklyuziv teatr bilan ishlagan ekansiz. Bu qiyin bo‘lmadimi?
– Oson emas edi. Bu alohida bir dunyo, unga qo‘l ura olganimdan mamnunman. Lekin tushundimki, bunga butun umringni bag‘ishlashing, barcha vaqtingni sarflashing kerak, aks holda adolatsizlik bo‘ladi. Shuning uchun o‘zini inklyuziv teatrga baxshida etgan Liliya Sevastyanovaga ta’zim qilaman.
– "Ilhom"ga kimdir "yuqoridan" shart qo‘ya oladimi?
– Yo‘q. Buni qat’iy aytaman: "Ilhom"ga hech kim hech narsa "yuqoridan buyurmaydi". Mark Vayl hech qachon biror mafkuraga xizmat qilmaydigan teatr yaratgan. Bu biz uchun san’atdagi bosh qoida. Gyote instituti, Yevropa Ittifoqi yoki boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda o‘z g‘oya va loyihalarimizni taklif etamiz. Bizga hech kim nimani va qanday o‘ynashni ko‘rsatmaydi. Ha, masalan, inklyuziv spektakl yaratish taklifi tushishi mumkin va biz bunday imkoniyatni ko‘rib chiqamiz. Ammo kimningdir g‘oyasini ilgari surish yoki haqiqatdan va ishonchimizdan yiroq "ura vatanparvarlik" asarlarini sahnalashtirish biz uchun emas.
– "Moskva ko‘zyoshlarga ishonmaydi" filmi qahramoni televideniye kirib kelishi bilan kino, kitob, teatr yo‘q bo‘lib ketadi, deb ta’kidlagan edi...
– Teatr bo‘lgan va bo‘ladi. Bu jonli san’at va bugungi kunda haqiqiy muloqotning noyob imkoniyatidir. Kinoni allaqachon uyda tomosha qilamiz, spektaklni esa bunday ko‘rib bo‘lmaydi. Uydan chiqasan, odamlar bilan uchrashasan, ular bilan birga voqealarni boshdan kechirasan va muhokama qilasan – bu inson uchun muhim. Jonli teatr san’ati – opera, balet yoki drama bo‘ladimi, baribir, hech narsaga qaramay saqlanib qoladi.
– Hozir nima ustida ishlayapsiz?
– Yubiley, 50-teatr mavsumiga tayyorgarlik ko‘ryapmiz. Rejalar ko‘p. Hozir Konstantin Simonovning "Urushsiz 20 kun" qissasi asosidagi loyiha repetitsiyalari ketyapti. Unda men Aleksey German filmida buyuk Yuriy Nikulin ijro etgan mayor Lopatin rolini o‘ynayapman. Premyera mavsum ochilishiga – 12-sentyabrga belgilangan, rejissyor Aleksandr Plotnikov. Teatr tarixiga bag‘ishlangan katta ko‘rgazma tayyorlayapmiz. O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi bilan birgalikda Venetsiyadagi biyennaleda O‘zbekiston pavilyoni uchun eksperimental teatr loyihasi ustida ishlamoqdamiz. Oktyabr oyida Mixail Bulgakovning "Kabala svyatosh" ("Тaqvodorlar qulligi") asari asosida Mark Vaylga bag‘ishlangan spektaklning repetitsiyalari boshlanadi, unda men rejissyor sifatida faoliyat yuritaman. Premyerani ustoz tug‘ilgan sana – 25-yanvarga mo‘ljallamoqdamiz.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine

Kinoda kutgan va voz kechgan rollaringiz haqida

– Kinodagi birinchi rolingizni eslaysizmi?
– Ochig‘i, yo‘q. Lekin "Chorsu" bozorida tanila boshlaganim aniq esimda. Bu "Kechir" filmi bo‘lib, partnyorim ajoyib xonanda Rayhon edi.
– Taniqlilik yordam berdimi?
– Turlicha. Ammo u menga odamlar ruhiyatining qiziq tomonini ochib berdi: agar sen mashhur bo‘lsang, kinoda suratga tushsang, demak, sen boysan va sendan ko‘proq narsa "undirish" mumkin.
-–Sevimli rollaringiz bormi?
– Yaxshi film va rollarim ko‘p emas. O‘zimga ma’qul bo‘lgan kam sonli ishlarimdan biri "Tog‘a" filmi. Rashid Karimovich Malikov juda talabchan rejissyor. Menga esa nimani xohlashini aniq biladigan va talab qila oladigan odamlar bilan ishlash yoqadi.
– Siz ongli ravishda chetlab o‘tadigan mavzular yoki rollar bormi?
– Bunday mavzu va rollarni hali taklif qilishmagan, lekin ular, shubhasiz, bor. Bu har qanday zo‘ravonlik, urush, qotillik, giyohvandlik moddalar targ‘ibotidir.
– Rollardan voz kechganmisiz?
— Kinoda – ha, tez-tez: zerikarli, zaif ssenariylardan, yomon rejissyorlar bilan ishlashdan. Teatrda – yo‘q. "Ilhom"dagi bir voqea esimda: Mark Yakovlevich Vayl qo‘ymagan bir spektakl menga umuman yoqmadi. Unda ishlaydigan artistlardan biri ketayotgan ekan, Mark Yakovlevich meni shu rolga tayinladi. Men rad etishga harakat qildim, lekin u mendan so‘radi: "Sen asosiy ansambl aktyorimisan? “Ha”, – dedim. “Unday bo‘lsa, bor, "xohlamayman" degan so‘zni shunday aytginki, rol sen uchun eng muhim va qiziqarli bo‘lsin”, – dedi. Qisqa va lo‘nda qilib aytganda "Teatrda ishlash kerak emas - unga xizmat qilish kerak".
– O‘zingiz qatnashgan filmlarni tez-tez tomosha qilib turasizmi?
– Kamdan kam. Ba’zida filmga umid bog‘laysan, lekin jarayonda tushunasanki, bu sen kutganing emas. Shuning uchun premyeraga ham bormayman. Masalan, "101" filmi. Bir yuz bir o‘zbek harbiy asirining tarixi o‘z-o‘zidan biz uchun juda muhim va ahamiyatli – undan yaxshi kino chiqishi mumkin edi. Ammo oxir-oqibat hammasi yuzaki bo‘lib qoldi. Dastlab 15 daqiqalik treyler-ariza suratga olish rejalashtirilgandi, ammo prodyuserlar olingan materialdan to‘liq metrajli film yaratishga qaror qilishdi. Shu bilan birga, tayyorgarlik yuzaki bo‘lib, suratga olish ishlari atigi 20 kun davom etdi.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine
– Qaysi filmingizdan mamnunsiz?
– Hech qaysisidan! Kino bilan munosabatlarim murakkab. O‘zimni ko‘proq teatrga bag‘ishlayman, biroq kinoda ham katta va haqiqiy rol o‘ynashni istardim. Orzu qilgan rolim yo‘q, lekin birga ishlashni orzu qilgan rejissyorlarim bor: Ues Anderson ("To‘lin oy saltanati", "Grand Budapesht mehmonxonasi"). Uning estetikasiga qoyilman, Kventin Tarantino, Andrey Zvyagintsev. Aktyorlardan esa Al Pachinoni juda yaxshi ko‘raman, uning ijodini kuzatib, ko‘p narsalarni o‘rgandim. Teatrda, albatta, yaqinda olamdan o‘tgan Mixail Kaminskiy bor edi. U buyuk aktyor edi. Rossiyalik aktyorlardan – Oleg Yankovskiy.

Ustoz, uning halokati va mas’uliyat yuki haqida

– 2007-yil sentyabr. Mark Vaylning o‘limi haqida qanday xabar topdingiz?
– Bu voqea 6-sentyabr kuni, 32-mavsum ochilishi arafasida sodir bo‘ldi. Biz Esxilning "Oresteya"si repetitsiyasidan keyin kechqurun xayrlashdik. Xayrlashganimizdan 40 daqiqa o‘tgach, menga qo‘ng‘iroq qilishdi: Mark Yakovlevich podyezdda pichoqlangan ekan. Avvaliga umid bor – u tirik edi. Uni "Tez yordam"da olib ketishayotgandi. Ammo 16-shifoxona darvozasi oldida u vafot etganini aytishdi. Xuddi chuqurga tushib ketayotgandek va hamma narsa barbod bo‘layotgandek tuyuldi: nimaga yashading, nima uchun yashading?
– Qanday qilib teatrga badiiy rahbar bo‘ldingiz?
– O‘shanda nima qilishni hech kim bilmay qoldi. Ustoz yaratgan teatrni saqlab qolish kerak, degan qarorga kelindi. Badiiy rahbar bo‘lish tashabbusim yo‘q edi, lekin meni saylashdi. Boy tarixga ega afsonaviy teatrga rahbarlik qilish juda katta mas’uliyat. Dastlabki paytlarda juda qiynaldim, qochib ketgim keldi. Hozir ham ba’zan hamma narsani tashlab qochgim keladi.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine
– "Ilhom"da qoidalar bormi?
– Har qanday tizimda bo‘lgani kabi bu yerda ham yozilmagan qonunlar mavjud. Asosiysi, inson bo‘lib qolish va bu joyni sevish. Sevmasang – ket. Bu sizning makoningiz ekanini his qilish muhim, usiz yashay olmasligingizni tushunish kerak. "Ilhom"da shuni anglaganlar ishlaydi: bu teatrsiz ular yashay olmaydi. Men har doim talabalarga: "Agar bu kasbsiz yashay olsangiz, yashayveringlar!" deyman. Bu yerda fidoyilik kerak: sahnaga chiqish hayotiy zarurat bo‘lishi lozim. Bu shon-shuhrat va pul haqida emas, balki ichki ehtiyoj haqida. Bugungi kunda esa ko‘pchilik teatr institutiga tez mashhur bo‘lish uchun – tezroq kinoda suratga tushish va to‘ylarda pul ishlay boshlash uchun kiradi. Haqiqat bunday: teatrda kam haq to‘lashadi, kinoda ham, asosiy daromad esa to‘y-hashamlarda. U yerlarga taklif qilinish uchun ekranda taniqli bo‘lish kerak. Shunday qilib, o‘zbek san’atkorining yashab qolish zanjiri shakllanadi. 

Sahna qo‘rquvi va o‘zini o‘zi nazorat qilish haqida

– Faoliyatingiz boshida sahnadan qo‘rqarmidingiz?
– Qo‘rqardim, hozir ham qo‘rqaman. Yillar o‘tishi bilan qo‘rquv yanada kuchayadi, chunki mas’uliyat ortadi. Yoshlar xato qilsa, kechiriladi, ammo sahnaga tajribali, taniqli aktyor chiqsa, unga boshqacha qarashadi. Undan benuqsonlik kutishadi. Ha, men ham xato qilishga haqliman, lekin bugun talabalar va hamkasblarim menga ergashayotganini tushunaman, bu esa meni mas’uliyatli bo‘lishga undaydi.
– Qo‘rquvni yengishga yordam bergan rollar bo‘lganmi?
– Har bitta rol, hatto muvaffaqiyatsiz bo‘lsa ham, oldinga tashlangan qadamdir. Bu nafaqat kasbiy, balki ichki muvaffaqiyat hamdir. Muvaffaqiyatsizliklar hammada, hatto buyuklarda ham bo‘ladi. Muhimi, ular orasida g‘alabalar bo‘lsin, aks holda sinib qolasan.
– Ijodiy inqirozlar-chi?
– Albatta, bo‘ladi. Ba’zida kasbdan ketish kerakdek tuyuladi, ketma-ket ikkita muvaffaqiyatsiz spektakl  va hayotga ishtiyoqni yo‘qotasan, o‘zingni sevmay qo‘yasan. Bugun sening "Ilhom"ing va iste’doding bor, ertaga esa hammasi o‘zgarishi mumkin. Men buni talabalarda ham ko‘raman: kimdir yorqin yonadi va tez so‘nadi, kimdir esa yillar o‘tib ochiladi. Bu o‘zgarishlarning sababi to‘liq aniq emas. Lekin buni tashlab ketib bo‘lmaydi. Ijodiy kasb – bu kasallik, ammo tuzalishni istamaydigan kasallik. Televideniye, kino, teatr – bularning barchasi shunchalik o‘ziga tortadiki, qiyinchiliklarga qaramay, shu dunyoda qolasan va aynan shu yerda yashayotganingdan baxtli ekaningni his qilasan.
– Har qanday yoshda ham aktyor bo‘lish mumkinmi?
– Ha, yosh to‘siq emas. O‘ttiz sakkiz yoshli ham, qirq yoshli ham talabalarim bor. Bu kamdan kam uchraydigan holat, lekin men ularning bunga haqqi borligini his qildim va qarorimdan afsuslanmadim. Biroq katta yoshlilar uchun odatiy qarashlarni o‘zgartirish qiyinroq – teatr maktabida esa busiz iloji yo‘q. Karkidonning "terisini shilish", ichdan va ruhan ochilish kerak. Yoshning o‘zi xalal bermaydi, lekin aktyor uchun hayotiy tajriba zarur: yoshlikda temperament, joziba va soddalik qo‘l keladi, keyinchalik esa faqat to‘plangan tajriba va kechinmalar yordam beradi.
image
Foto: Alina Borisova / HD magazine
– O‘zingizni o‘zingiz nazorat qilasizmi?
– Albatta. Bu mening dunyoqarashimda, tamoyillarim va "to‘xtash nuqtalarim"da namoyon bo‘ladi. O‘tib bo‘lmaydigan chegara bor, lekin agar badiiy vazifa buni oqlasa, men ko‘p narsaga tayyorman.
– "Ilhom" teatri tomoshabinini qanday ta’riflaysiz?

– Bizning tomoshabinlarimiz – ziyolilar, talabalar, diplomatlar. Ular fikrlaydigan, his qiladigan, mulohaza yuritadigan odamlar, ularning yoshi ham, millati ham ahamiyatga ega emas.

– Boris G‘ofurov nima bilan shug‘ullanadi va qanday dam oladi?
– Suzaman, basseynga boraman, suzish texnikasini o‘rganaman. Bu mening meditatsiyam, jismoniy mashg‘ulotim. Suv mening ilhom manbayim ekanini angladim. Shuningdek, oilam va kuchugim bilan piyoda sayr qilishni yaxshi ko‘raman.
– Gap hayvonlar haqida ketganda... Ijtimoiy tarmoqdagi sahifangizda xayriya, hayvonlarga yordam berish haqida e’lonlar joylashtirilgan. Natijalar bormi?
– Hayvonlarni parvarishlash va qutqarish bilan nafaqat men, balki butun teatr va oilam shug‘ullanadi. Men hayvonlarni juda yaxshi ko‘raman. Bu – mening og‘riqli nuqtam. O‘zbekistonda hayvonlarga munosabatni qabul qila olmayman. Bu juda ayanchli. Itim bilan sayr qilayotganimda odamlarning unga qanday munosabatda bo‘lishini kuzataman va bu dahshatli. Natijalarga kelsak, arzimas bo‘lsa-da, bor.

Boris G‘ofurov nazarida baxt

– Agar mo‘jiza ro‘y berib faoliyatingiz boshida o‘zingiz bilan uchrashib qolsangiz, o‘zingizga qanday maslahat bergan bo‘lardingiz?
– Yasha va rohatlan: hayotdan, kasbdan, har bir daqiqadan lazzatlan va o‘zingga aziz bo‘lganlarni ehtiyot qil.
– Talabalaringizga-chi?
– Xuddi shunday: shu yerda va hozir yashashni o‘rganish, hayotdan, kasbdan, hamma narsadan lazzatlanish. Maqsad yo‘lida sabrli bo‘lish va o‘z xatti-harakatlari uchun mas’uliyatli bo‘lish.
– Buyuk aktyor Lev Durov aytganidek, premyeradan so‘ng har qanday aktyor, har qanday rejissyor o‘zini go‘yo hozirgina farzand ko‘rgandek va uni tortib olganday his qiladimi?
– Bunga juda yaqin holat. Bu har doim bo‘shliq, yo‘qotish his-tuyg‘usi. Ammo yoqimli bo‘shliq. Keyin shunday payt keladiki, eyforiya o‘tib ketadi va abadiy savol tug‘iladi: bundan keyin nima bo‘ladi?
– Ijodiy yo‘l boshidagi va bugungi Boris G‘ofurov o‘rtasida qanday o‘zgarish bor?
— Murakkab savol. Hammasi o‘zgardi: quloqlarim shalpanglikdan qutuldi, sochlarimga oq tushdi. Mas’uliyat va qo‘rquv ko‘paydi.
– Tomoshabinlar xotirasida qanday qolishni xohlaysiz?
– Aynan hozirgi holatimda.
– Nimani hech qachon kechira olmaysiz?
– Men ko‘p narsani kechira olaman, faqat yolg‘on va xiyonatdan tashqari.
– Mark Vaylning qaysi maslahatlari hamon siz uchun hayotiy ahamiyatga ega, nimalarni bajarishda davom etmoqdasiz?
– Birinchidan, o‘z qo‘rquvingni yenga bilish. Agar qo‘rquv seni boshqara boshlasa, san’atkor bo‘lmay qolasan. Ikkinchisi – hech qanday mafkuraga ergashmaslik, o‘z haqiqating bilan, hayotni o‘zing tushunishing bo‘yicha bosib o‘tish. Bularning barchasi eng oddiy va eng muhim narsalar bo‘lsa kerak. Yana, hayotda nima bo‘lishidan qat’i nazar, o‘z ishingni halol bajarishda davom etish lozim. Shunchaki o‘rningdan turib, ishlash va ishlash kerak.
– Siz uchun baxt nima?
– Baxtni tushunish yillar va tajriba bilan o‘zgarib boradi. Hozir men uchun baxt – hayotimni tashkil etuvchi barcha narsa. Faqat hamma urush to‘xtashini juda-juda istayman.
Hikoya yoqdimi? Instagram va Telegramda bizni kuzatib boring, u yerda yanada qiziqarli ma’lumotlar bor.