Tabiat afzallik sifatida: nima uchun Olmaota hududdan kelib chiqib loyihalanishi kerak

Odatdagi ketma-ketlikda avval yo'llar va muhandislik tarmoqlari paydo bo'ladi, keyin bino, kirish yo'laklari va avtoturargohlar, shundan keyingina obodonlashtirish boshlanadi: daraxtlar, maysazorlar va skameykalar qo'shiladi, ya'ni tabiatga qolgan bo'sh joy nasib etadi.

Bu ketma-ketlikni qayta ko'rib chiqish kerak: ko'k-yashil infratuzilma hududni tahlil qilish va master-plan bosqichidayoq shakllanishi lozim.

Avvalo, uchastkada nima sodir bo'layotganini ko'rish kerak. Yomg'irdan keyin suv qayerga oqadi? Qaysi daraxtlar soya hosil qiladi? Yozda qayerda ayniqsa issiq? Relyef qanday o'zgaradi? Uchastkadan nima ko'rinadi va qaysi manzaralarni to'sib qo'ymaslik muhim?

Agar shu savollardan boshlansa, tabiat bino atrofidagi makonning bezagi bo'lishdan to'xtaydi va binoning o'ziga ta'sir qila boshlaydi.

Arxitektura hududni o'rganishdan boshlanadi

Uchastka hech qachon bo'sh bo'lmaydi, hatto unda hech narsa qurilmagan bo'lsa ham. Masalan, suvning harakat yo'nalishi bor, relyefning o'z mantiqi bor, katta yoshli daraxtlar allaqachon soya zonalarini shakllantiradi, quyosh esa qizib ketadigan joylarni belgilaydi. Bu xususiyatlarning barchasini arxitektura hajmi paydo bo'lishidan oldin ko'rish zarur. Shunda loyihalash bino va tabiiy landshaft o'rtasidagi munosabatlar bilan ishlaydi. Bunday tizimda ko'k-yashil infratuzilma tayyor arxitekturaga ulanadigan alohida bo'limga aylanmaydi, u master-plan shakllanishida ishtirok etadi.

Odatda loyihachi me'yoriy cheklovlar bilan ishlashga majbur bo'ladi. Lekin nega mavjud daraxt, suvning harakat yo'nalishi yoki tog'lar manzarasi ham xuddi shunday boshlang'ich ma'lumot bo'la olmaydi? Bunday ketma-ketlikda arxitektura hudud sharoitlariga javob bera boshlaydi. Mavjud daraxtlar va tuproq iloji boricha saqlanadi, yomg'ir suvi bevosita uchastkada boshqariladi, mikroiqlim esa loyiha yechimining bir qismiga aylanadi. Aynan shu yerda ekologik loyiha boshlanadi - yakuniy vizualizatsiyadagi daraxtlar sonidan emas, balki joyni anglash arxitekturaga ta'sir qilgan-qilmaganidan.

Suvni shahardan imkon qadar tez chiqarib yuborish shart emas

Shahar yomg'ir suviga nisbatan ancha sodda munosabatda bo'lib kelgan: u ko'chadan qanchalik tez yo'qolsa, shunchalik yaxshi, ammo asfalt, avtoturargohlar, tomlar va boshqa suv o'tkazmaydigan yuzalar tuproqning suvni qabul qilish qobiliyatini kamaytiradi va suv oqizish tizimiga yukni oshiradi, shuning uchun suvning bir qismini u tushgan joyda qoldirish mumkin.

Buning uchun ancha oddiy yechimlar mavjud: ochiq tuproq uchastkalari, suv o'tkazuvchi qoplamalar, yomg'ir bog'lari va hovuzlari, bioko'lmachalar, yashil tomlar, suvni yig'ish va qayta ishlatish tizimlari. Ular oqimni ushlab turishga, suvning bir qismini yerga singdirishga, bir qismini esa, masalan, sug'orish uchun ishlatishga imkon beradi.

Yomg’ir shaharga qancha turadiIqlim barqarorligi nima uchun shahar muhiti iqtisodiyotining bir qismiga aylanib borayotgani haqida so’zlashamiz.mag.humodoc.com

Almati uchun bu mantiq ayniqsa dolzarb: shaharda allaqachon tarixiy suv infratuzilmasi - ariqlar mavjud. Bugungi kunda ariqlarga ko'pincha suv ko'chadan imkon qadar tez chiqib ketishi kerak bo'lgan kanallar sifatida qaraladi, ammo tarixan ariq tizimi shahar yashilligini sug'orish va aeratsiya bilan bog'liq edi.

Zamonaviy ko'k-yashil infratuzilma ariqlarni bioko'lmachalar, yomg'ir bog'lari, suv infiltratsiyasi va to'plash tizimlari bilan bog'lashga imkon beradi. Aynan shu tarzda an'anaviy shahar tizimi zamonaviy davomini oladi. Bu shahar butun infratuzilma mantiqini tashqaridan import qilishi shart bo'lmagan qiziqarli holat. Yechimlarning bir qismi allaqachon uning o'z tarixida mavjud bo'lishi mumkin.

Yomg‘irni ushlab turuvchi tom: nima uchun suv boshqaruvi binodan boshlanishi kerakShaharda kuchli yomg’irdan keyin ko’chalar suv ostida qolganda, suhbat odatda yomg’ir kanalizatsiyasidan boshlanadi. Uning o’tkazuvchanlik quvvati yetarlimi? Qayerda quvurlar diametrini oshirish kerak? Nima uchun suv ketishga ulgurmaydi? Shu bilan birga, ko’pincha shahar tomlarining muhim roli e’tibordan chetda qoladi.mag.humodoc.com

Daraxt qurilish maydonchasini o'zgartirishi mumkin

Daraxtlar bilan ham shunga o'xshash holat yuz beradi. Agar katta yoshli daraxt bino, yo'llar, avtoturargohlar va muhandislik tarmoqlari allaqachon belgilangandan keyin rejada paydo bo'lsa, u deyarli muqarrar ravishda to'siqga aylanadi. Ammo ketma-ketlikni o'zgartirish mumkin: avval mavjud daraxtlar va hududning yashil karkasini qayd etish, so'ngra ularni hisobga olgan holda qurilishni shakllantirish. Almati uchun bu ayniqsa muhim. Yetuk yashillik o'nlab yillar davomida yaratilgan. Katta yoshli daraxtni hatto eng qimmat yangi obodonlashtirish bilan ham tez almashtirib bo'lmaydi: yosh daraxtga teng soya va toj hajmini yaratish uchun yillar kerak bo'ladi. Shuning uchun mavjud daraxtni olib tashlash yoki yangi ko'chat bilan qoplash kerak bo'lgan to'siq sifatida emas, balki loyihaning boshlang'ich sharti sifatida ko'rish kerak - xuddi relyef yoki uchastka chegaralari kabi real.

Daraxtlar — bu shahar infratuzilmasi, bezak emasShahar infratuzilmasi haqida gap ketganda, ko’pincha yo’llar, ko’priklar, suv ta’minoti, elektr tarmoqlari yoki yomg’ir kanalizatsiyasini tasavvur qilamiz. Aynan shu ob’ektlar shahar muhitining normal faoliyatini ta’minlaydi. Biroq yana bir infratuzilma mavjudki, usiz zamonaviy shahar unchalik xavfsiz ko’rinmaydi, shuningdek yanada issiq va hayot uchun kamroq qulay bo’lib qoladi. Bu gal shahar daraxtlari haqida gapiramiz.mag.humodoc.com

Suv o'tkazuvchi shahar

Xuddi shu mantiq yer yuzasi bilan ham ishlaydi, chunki keraksiz suv o'tkazmaydigan yuzalar qanchalik kam bo'lsa, hududning yog'ingarchilik bilan tabiiy ishlash imkoniyati shunchalik ko'p bo'ladi. Bu yo'llar, piyodalar yo'laklari va avtoturargohlardan voz kechish degani emas. Uchastkaning vazifasi tuproqni saqlash, suv o'tkazuvchi qoplama ishlatish yoki suv infiltratsiyasini ta'minlash imkonini beradigan joylarda bunday imkoniyat loyihada hisobga olinishi kerak.

Bitta uchastkada samara kichik bo'lishi mumkin. Minglab shahar uchastkalari miqyosida bu yechimlar tizimga aylanadi - va shahar yomg'ir va issiqqa boshqacha munosabatda bo'la boshlaydi. "Gubka-shahar" kontseptsiyasi shunday ishlaydi. Nomi ancha so'zma-so'z: suvni darhol qaytarish o'rniga, shahar uning bir qismini qabul qiladi va ushlab turadi.

Suv o'tkazuvchi qoplamalar, yomg'ir bog'lari, suv to'plash, yashil tomlar va fasallar bu holatda alohida ekologik elementlar emas, balki umumiy shahar strategiyasining bir qismiga aylanadi.

Soya shahar infratuzilmasi sifatida

Almatida ko'kalamzorlashtirish haqida ko'p gapiriladi, ammo soya mustaqil shahar vazifasi sifatida ancha kam tilga olinadi.

Oddiy yozgi marshrutni tasavvur qilaylik: uydan chiqish, bekatgacha yetib borish, keyin ish yoki do'konga borish. Yo'l oxirida go'zal yashil bog' bo'lishi mumkin, ammo unga yetib borish uchun yigirma daqiqa bitta ham daraxtsiz qizigan yo'lakdan yurishga to'g'ri kelsa, bu kundalik qulaylikni oshirmaydi. Shuning uchun soyani bog'langan tizim sifatida loyihalash zarur.

Biz yo'llar yoki jamoat transportining uzluksiz tarmog'i haqida o'ylashga o'rganib qolganmiz. Soya bilan ham xuddi shunday ishlash mumkin - piyoda uchun marshrut va qulay mikroiqlim tarmog'i sifatida.

Issiq shahar uchun bu kundalik hayot sifatini yaxshilaydigan mutlaqo amaliy infratuzilma.

Tog'lar shahar arxitekturasining bir qismi sifatida

Tog'lar nafaqat shaharning tabiiy sharoitini belgilaydi. Ular shunchaki chiroyli fon emas. Ular orqali biz shaharda mo'ljal olamiz, ular yo'nalishni, ko'chalar miqyosini va Almatining o'ziga xos tuyg'usini belgilaydi, ammo bu bog'liqlikni asta-sekin yo'qotish oson: avval binolarning hajmini joylashtirsak, qavatlar soni va zichlikni belgilasak, keyin biror joyda tog'larga ochilgan deraza qolganmi yoki yo'qmi tekshirsak, odatda allaqachon kech bo'ladi.

Manzarani ham uchastkaning boshlang'ich sharti sifatida ko'rish mumkin. Muhim vizual o'q qayerdan o'tadi? Tog'lar qayerdan ochiladi? Ko'cha bu manzarani davom ettira oladimi? Muayyan joyda binoning balandligini yoki joylashuvini o'zgartirish kerakmi?

Almaty arxitekturasi tog'lardan alohida mavjud emas. Uni shahar atrofida landshaft yo'qdek loyihalash g'alati bo'lardi.

Saqlash - hech narsani o'zgartirmaslik degani emas

Bu nima degani? Aniq bir misol keltiramiz: Almaty Bosh Botanika bog'ini rekonstruksiya qilishda eng muhim masalalardan biri mavjud tuzilmani saqlash edi. Botanika bog'ini shunchaki qaytadan obodonlashtirish kerak bo'lgan katta yashil hudud sifatida qabul qilish mumkin emas edi. Bu allaqachon shakllangan tizim va eng avvalo ilmiy muassasa. Bu yerda o'z marshrutlari, o'simliklar kolleksiyalari, katta yoshdagi daraxtlar va ichki mantiq mavjud edi.

Botanika bog'i tajribasi shuni ko'rsatadiki, mavjud tizim loyiha topshirig'ining bir qismiga aylanishi mumkin. Bunday holda rivojlanish toza varaqdan boshlanmaydi: mavjud sharoitlar yangi yechimning chegaralari va imkoniyatlarini belgilaydi.

Bog'-shahar - kelajak modeli

Almatini doimo bog'-shahar deb atashgan. Bugungi kunda bu formula ko'proq asta-sekin o'zgarib borayotgan shahar haqidagi xotira sifatida qabul qilinadi. Biroq uni kelajakning mumkin bo'lgan modeli sifatida ham ko'rish mumkin. Gap shunchaki ko'proq daraxt ekishda emas. Zamonaviy bog'-shahar - bu tabiiy jarayonlar arxitektura va infratuzilmaga singdirilgan shahar: suv resurs sifatida ishlatiladi, mavjud yashillik loyiha yechimlariga ta'sir qiladi, tuproq suvni qabul qilish qobiliyatini saqlaydi, soya marshrutlarni shakllantiradi, tabiiy landshaft esa fazoviy o'zlikning bir qismi bo'lib qoladi. Almaty kuchli boshlang'ich holatda: boshqa shaharlar qaytadan yaratishi kerak bo'lgan ko'p narsa bu yerda allaqachon mavjud.

Eng muhimi - bu afzallikni yo'qotmaslik.